Wyprzedzanie z prawej strony na jezdni wielopasmowej - czy jest zabronione

Wyprzedzanie z prawej strony to zagadnienie, w którym ogólna zasada "wyprzedza się z lewej" spotyka się z realiami dróg wielopasmowych. Kursanci uczą się reguły podstawowej, a potem stają przed pytaniem, w którym poprawna odpowiedź jest przeciwna do tego, czego się nauczyli.

Czy na tej jezdni wyprzedzanie z prawej strony jest zabronione? Nie

Poprawna odpowiedź brzmi Nie. Na drodze trzypasmowej wyprzedzanie z prawej strony nie jest zabronione, ponieważ na jezdni o kilku pasach ruchu w tym samym kierunku dopuszczalne jest korzystanie z prawego pasa zgodnie z przepisami o ruchu na drogach wielopasmowych.

Logika jest tu prosta. Skoro w jednym kierunku prowadzi kilka pasów, każdy pojazd może poruszać się wybranym pasem, a naturalną konsekwencją jest to, że pojazdy na różnych pasach jadą z różnymi prędkościami i mijają się. Ilustrację obejrzysz na stronie tego pytania egzaminacyjnego.

Zasada ogólna i jej granice

Reguła podstawowa mówi, że wyprzedzanie odbywa się z lewej strony. Ma ona jednak wyraźnie określony zakres zastosowania: dotyczy sytuacji, w której wyprzedzanie wymaga zjechania na inny tor jazdy w obrębie tej samej przestrzeni, na przykład na drodze jednopasmowej w każdym kierunku.

Na jezdni o co najmniej dwóch pasach w jednym kierunku sytuacja się zmienia. Poruszanie się prawym pasem szybciej niż pojazd na lewym pasie nie jest tam traktowane jako klasyczne wyprzedzanie z prawej, tylko jako jazda własnym pasem.

Przepisy przewidują też wprost dwa wyjątki, w których wyprzedzanie z prawej strony jest dozwolone niezależnie od liczby pasów:

• wyprzedzanie z prawej strony pojazdu, który sygnalizuje zamiar skrętu w lewo,
• wyprzedzanie tramwaju lub innego pojazdu szynowego z prawej strony, gdy jego tor jest umieszczony przy lewej krawędzi jezdni.

Gdzie wyprzedzanie z prawej jest zabronione

Zasada z tego zadania nie działa wszędzie i warto znać ograniczenia.

Na autostradzie i drodze ekspresowej obowiązuje zakaz jazdy prawym pasem szybciej niż lewym w celu wyprzedzenia. Tam pas prawy służy do jazdy, a lewy do wyprzedzania, i po wyprzedzeniu masz obowiązek wrócić na prawy pas.

Ograniczenia wynikają też z oznakowania. Znak B-25 zakaz wyprzedzania obowiązuje niezależnie od tego, z której strony chciałbyś wyprzedzać. Linia ciągła między pasami zabrania zmiany pasa, więc jeśli musiałbyś ją przekroczyć - manewr jest zabroniony.

Wreszcie miejsca, w których wyprzedzanie jest zakazane z mocy przepisów: przejścia dla pieszych, przejazdy dla rowerzystów, przejazdy kolejowe i tramwajowe oraz bezpośrednie dojazdy do nich.

Praktyka jazdy pasami w mieście

W ruchu miejskim na drogach wielopasmowych obowiązuje zasada, że wybierasz pas odpowiedni do zamierzonego kierunku i utrzymujesz go. Częste zmiany pasa, tak zwane slalomowanie, są jedną z częstszych przyczyn stłuczek i na egzaminie praktycznym oceniane są negatywnie.

Jeśli jedziesz prawym pasem i mijasz pojazdy na lewym, nie robisz nic złego, o ile nie zmieniałeś w tym celu pasa i nie zmuszasz nikogo do reakcji. Sytuacja zmienia się, gdy zjeżdżasz na prawy pas specjalnie po to, żeby kogoś wyprzedzić, a następnie wracasz - to już manewr, który wymaga oceny bezpieczeństwa i który w warunkach dużego ruchu bywa ryzykowny.

Zwracaj też uwagę na pasy przeznaczone do skrętu. Wyprzedzanie prawym pasem, który za chwilę kończy się nakazem skrętu w prawo, oznacza, że będziesz musiał wymusić powrót na pas obok.

Pułapki i mity

Mit pierwszy: wyprzedzanie z prawej jest zawsze zabronione. Nie jest. Na drogach wielopasmowych w obszarze zabudowanym jazda pasami odbywa się niezależnie.

Mit drugi: skoro wolno wyprzedzać z prawej, to wolno wszędzie. Na autostradzie i drodze ekspresowej obowiązują odrębne zasady i tam prawy pas nie służy do wyprzedzania.

Mit trzeci: jazda prawym pasem szybciej niż lewym to zawsze wyprzedzanie. Formalnie jest to jazda własnym pasem, o ile nie zmieniasz pasa w celu wykonania manewru.

Czwarta pułapka to sytuacja, w której pojazd przed Tobą sygnalizuje skręt w lewo. Wtedy wyprzedzanie go z prawej strony jest dozwolone także na drodze jednopasmowej w każdym kierunku, o ile jest po niej miejsce i manewr jest bezpieczny.

Powrót na właściwy pas po wyprzedzeniu

Niezależnie od tego, z której strony wyprzedzasz, kluczowy jest sposób zakończenia manewru. Przepisy nakazują wrócić na wcześniej zajmowany pas ruchu, jeżeli tylko pozwala na to sytuacja, a na autostradzie i drodze ekspresowej jest to zasada bezwzględna.

Powrót ma być płynny i wykonany dopiero wtedy, gdy widzisz wyprzedzany pojazd w lusterku wstecznym w całości. Zajechanie drogi przez zbyt wczesny powrót zmusza drugiego kierowcę do hamowania, a to jest już wymuszenie pierwszeństwa.

Pamiętaj też o sygnalizacji. Powrót na prawy pas to zmiana pasa ruchu, więc wymaga włączenia prawego kierunkowskazu. Wielu kierowców sygnalizuje tylko pierwszą część wyprzedzania, a drugą wykonuje bez ostrzeżenia.

Blokowanie lewego pasa po zakończeniu wyprzedzania jest jednym z częstszych zarzutów wobec kierowców na drogach szybkiego ruchu i realnie obniża przepustowość całej jezdni.

To zagadnienie na egzaminie

Na egzaminie zadania o wyprzedzaniu z prawej opierają się na rozpoznaniu rodzaju drogi widocznej na ilustracji. Liczba pasów w Twoim kierunku i obecność oznakowania poziomego to dwa elementy, które musisz sprawdzić przed udzieleniem odpowiedzi.

W pytaniach egzaminacyjnych z tej grupy autorzy chętnie pokazują drogi wyglądające jak autostrada, ale będące zwykłą drogą dwujezdniową w obszarze zabudowanym. Odpowiedź jest wtedy inna, niż podpowiada pierwsze wrażenie.

Warto przerobić zadania o jeździe pasami razem z zadaniami o zakazie wyprzedzania, bo w praktyce często występują razem. Znajdziesz je w bazie testów na prawo jazdy.

Podsumowanie

Na jezdni o kilku pasach ruchu w tym samym kierunku wyprzedzanie z prawej strony nie jest zabronione, bo jazda pasami odbywa się tam niezależnie. Pamiętaj jednak o odrębnych zasadach na autostradzie i drodze ekspresowej oraz o tym, że oznakowanie i miejsca objęte zakazem wyprzedzania obowiązują niezależnie od strony manewru.