Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje projekt UD456, czyli nowelizację Kodeksu karnego, Kodeksu wykroczeń i kilku innych ustaw. Dla kierowców najważniejsze są trzy zmiany: kilka sądowych zakazów prowadzenia pojazdów ma być wykonywanych po kolei, a nie jednocześnie, za jazdę po alkoholu sąd ma co do zasady orzekać karę pozbawienia wolności, a wypożyczalnia, która wyda auto osobie z zakazem bez sprawdzenia tego, ma ryzykować grzywnę. Projekt jest w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów, a planowany termin jego przyjęcia przez rząd to I kwartał 2027 r. Na dziś nie ma oficjalnej daty wejścia w życie.
Zakazy prowadzenia: jeden po drugim, nie równolegle
Dziś kilka zakazów orzeczonych wobec tej samej osoby biegnie w tym samym czasie. Ministerstwo podaje w uzasadnieniu prosty przykład: jeśli w podobnym czasie ktoś dostanie zakazy na rok, dwa i trzy lata, w praktyce odbędzie tylko ten najdłuższy, bo krótsze miną w jego trakcie. Projekt zmienia to w art. 43 § 2 Kodeksu karnego i art. 182 Kodeksu karnego wykonawczego.
- Zakazy za przestępstwo lub wykroczenie mają być wykonywane w kolejności, w jakiej się uprawomocniły.
- Kolejny zakaz zaczyna się w dniu następującym po zakończeniu poprzedniego, więc okresy w praktyce się sumują.
- Sąd, który jako ostatni orzekał zakaz, będzie mógł zmienić kolejność ich wykonywania. Zakazy o najszerszym zakresie mają iść jako pierwsze, a na takie postanowienie będzie przysługiwać zażalenie.
- Dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych ma być wykonywany jednocześnie z zakazami terminowymi.
Według komunikatu resortu z 4 września 2026 r. zmiany w Kodeksie karnym obejmą wszystkich kierujących pojazdami mechanicznymi, a więc nie tylko kierowców samochodów, ale też motocyklistów.
Zakaz nie będzie biegł w więzieniu
Druga zmiana dotyczy osób, które odbywają karę. Zgodnie z projektowanym art. 43 § 2a Kodeksu karnego w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, aresztu, zastępczych kar i podobnych środków okres zakazu prowadzenia nie będzie biegł. Zakaz zacznie realnie działać dopiero po wyjściu na wolność. Analogiczną regułę projekt wpisuje do art. 29 Kodeksu wykroczeń dla zakazów orzekanych za wykroczenia.
Jazda po alkoholu: więzienie co do zasady, bez warunkowego umorzenia
Projekt zaostrza zasady wobec sprawców przestępstw z art. 178a § 1 i § 4 Kodeksu karnego, czyli prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, także ponownie i w czasie obowiązywania zakazu. To samo ma dotyczyć art. 244 w zakresie łamania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
- Bez zamiany kary: wobec tych sprawców sąd nie będzie mógł zastosować art. 37a § 1, czyli orzec ograniczenia wolności lub grzywny zamiast pozbawienia wolności.
- Zawieszenie tylko wyjątkowo: warunkowe zawieszenie wykonania kary ma być możliwe wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (art. 69 § 4). Resort zaznacza, że pojęcie to nie jest zdefiniowane w ustawie, więc za każdym razem oceni to sąd.
- Bez warunkowego umorzenia: ta droga zakończenia sprawy ma zostać wyłączona.
Ważny szczegół: projekt odchodzi od progów stężenia alkoholu przy tych regułach. Liczy się samo popełnienie przestępstwa, a nie to, czy kierowca miał we krwi trochę ponad limit, czy kilka razy więcej. Ta sama surowsza zasada zawieszania kary ma objąć sprawców katastrofy, niebezpieczeństwa katastrofy lub wypadku w stanie nietrzeźwości albo pod wpływem środka odurzającego.
Wypożyczalnia ma sprawdzić zakaz klienta
Ministerstwo wskazuje, że dziś przedsiębiorca wypożyczający pojazd mechaniczny nie ma formalnego obowiązku sprawdzenia, czy najemca nie ma sądowego zakazu prowadzenia. Projekt dodaje do Kodeksu wykroczeń art. 96¹. Grzywnie ma podlegać przedsiębiorca, który w ramach działalności udostępnia pojazd mechaniczny do prowadzenia w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym bez uzyskania informacji o orzeczonym zakazie. Przepis ma dotyczyć nie tylko wypożyczalni aut, ale każdego udostępniania pojazdu mechanicznego w ramach działalności.
Hulajnogi, rowery i UTO wobec pieszych
Część zmian dotyczy użytkowników hulajnóg elektrycznych, rowerów i urządzeń transportu osobistego. Za jazdę po chodniku z prędkością niezbliżoną do pieszego, nieustąpienie mu pierwszeństwa oraz wykroczenia wobec pieszych na przejściach ma grozić grzywna nie niższa niż 100 zł, bez możliwości nagany. Komunikat MS zapowiada też nowe wykroczenie za łamanie zasad ruchu na drodze dla rowerów, drodze dla pieszych i rowerów, pasie ruchu dla rowerów lub chodniku.
Na jakim etapie jest projekt
UD456 to na razie wpis w wykazie prac Rady Ministrów, opublikowany 18 sierpnia 2026 r. Za projekt odpowiada Minister Sprawiedliwości, a osobą odpowiedzialną jest sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha. Projekt musi jeszcze zostać przyjęty przez rząd i przejść przez Sejm i Senat. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe przepisy, a szczegóły mogą się zmienić.
Co to oznacza dla Ciebie
- Jeśli jesteś kursantem lub świeżym kierowcą, pamiętaj, że od 4 września 2026 r. w okresie próbnym obowiązuje Cię zero alkoholu. Projekt MS to kolejny sygnał, że jazda po alkoholu będzie kończyć się coraz surowiej.
- Jeśli masz już zakaz prowadzenia, po wejściu zmian kolejne zakazy nie schowają się w trwającym. Każdy dołożony zakaz realnie wydłuży czas bez prawa do jazdy.
- Jeśli prowadzisz wypożyczalnię, warto już teraz zaplanować sposób sprawdzania zakazów u klientów, bo projekt przewiduje za brak weryfikacji grzywnę.
- Jeśli jeździsz hulajnogą, na chodniku jedź w tempie pieszego i ustępuj mu pierwszeństwa. Dziś to obowiązek, a po zmianach kara ma wynosić co najmniej 100 zł.
Przepisy dotyczące trzeźwości i zakazów to stały element egzaminu teoretycznego. Możesz je przećwiczyć w testach na prawo jazdy.
Sekcja komentarzy (0)