Koło zapasowe w samochodzie osobowym nie jest w Polsce obowiązkowe. Rozporządzenie o warunkach technicznych pojazdów wymaga w osobówce gaśnicy i trójkąta ostrzegawczego, ale zapasu na tej liście nie ma, więc za jego brak nie dostaniesz mandatu. Obowiązkowe jest za to sprawne ogumienie, a fabryczna dojazdówka i zestaw naprawczy mają swoje ograniczenia, które warto znać, zanim złapiesz gumę w trasie.
Co mówią przepisy o kole zapasowym
Wyposażenie pojazdów określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 502). W § 11 ust. 1 wymienia ono rzeczy, w które wyposaża się pojazd samochodowy. Dla zwykłego auta kluczowe są dwie pozycje: trójkąt ostrzegawczy (pkt 13) i gaśnica umieszczona w łatwo dostępnym miejscu (pkt 14). Koła zapasowego w tym wykazie nie ma, apteczki również.
Zapas pojawia się w rozporządzeniu tylko przy pojazdach szczególnych. Ogumione koło zapasowe musi mieć autobus (poza miejskim), samochód ciężarowy przewożący osoby poza kabiną kierowcy oraz pojazd do nauki jazdy i egzaminowania (§ 43 ust. 1 pkt 8). Taksówka może zamiast niego wozić zestaw naprawczy albo jeździć na oponach samouszczelniających (§ 24 ust. 1 pkt 7). Jeśli więc kupujesz nowe auto i w bagażniku zamiast koła znajdujesz sprężarkę z butelką uszczelniacza, samochód jest zgodny z przepisami.
Dojazdówka: legalna, ale tylko na chwilę
Wąskie koło zapasowe, potocznie dojazdówka, ma inne wymiary niż koła, na których jeździsz na co dzień. Rozporządzenie dopuszcza je w § 11 ust. 6, ale pod trzema warunkami:
- służy do krótkotrwałego użycia, czyli dojazdu do wulkanizatora, a nie do jazdy przez kolejne tygodnie,
- musi wchodzić w skład fabrycznego wyposażenia tego modelu auta,
- jeździsz na nim na warunkach określonych przez producenta pojazdu.
Warunki producenta znajdziesz w instrukcji obsługi, a zwykle także na naklejce na samej feldze. Najczęściej dotyczą maksymalnej prędkości i ciśnienia w oponie. Trzymaj się ich dokładnie, bo węższe koło inaczej trzyma się drogi i auto może prowadzić się na nim gorzej niż zwykle, zwłaszcza przy hamowaniu i w zakręcie. Ten sam § 11 w ust. 7 zabrania jeżdżenia na oponach różnej konstrukcji i o różnej rzeźbie bieżnika na kołach jednej osi. Fabryczna dojazdówka jest od tego wyjątkiem tylko dlatego, że dopuszcza ją ust. 6, i tylko na czas dojazdu do naprawy.
Zestaw naprawczy: kiedy pomoże, a kiedy nie
Zestaw naprawczy to zwykle mała sprężarka i płyn uszczelniający, który wtłaczasz do opony przez wentyl. Płyn zakleja niewielkie przebicie bieżnika, na przykład po gwoździu lub wkręcie. Producent zestawu podaje w instrukcji, jakie uszkodzenie da się nim uszczelnić i jak jechać po naprawie. Przeczytaj ją raz w domu, a nie pierwszy raz na poboczu.
Są sytuacje, w których zestaw nie wystarczy:
- uszkodzony bok opony, czyli rozcięcie albo wybrzuszenie na ścianie bocznej,
- duże rozcięcie bieżnika lub oderwany kawałek gumy,
- uszkodzona felga, na przykład po uderzeniu w krawężnik albo dziurę,
- opona zsunęła się z obręczy, bo jechałeś dalej na całkowicie pustym kole.
Wtedy zostaje wezwanie pomocy drogowej lub assistance z polisy. Po każdym użyciu uszczelniacza jedź prosto do wulkanizatora i powiedz, że opona była zaklejana płynem. To naprawa awaryjna, nie trwała.
Bez zapasu też musisz mieć sprawne opony
Brak koła zapasowego nie jest wykroczeniem, ale stan opon, na których jedziesz, już tak. Art. 66 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym wymaga, żeby pojazd był wyposażony i utrzymany tak, by korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu. Rozporządzenie w § 11 ust. 7 zabrania m.in. opon, których wskaźniki pokazują graniczne zużycie bieżnika (a bez wskaźników, bieżnika płytszego niż 1,6 mm), oraz opon z widocznymi pęknięciami odsłaniającymi osnowę.
Za jazdę autem niezgodnym z tymi przepisami kodeks wykroczeń w art. 97 przewiduje grzywnę do 3000 zł albo naganę. Gdy policjant uzna, że pojazd zagraża bezpieczeństwu, może dodatkowo zatrzymać dowód rejestracyjny na podstawie art. 132 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Jazda na sflaczałej albo rozciętej oponie "jeszcze kawałek do domu" to więc nie tylko ryzyko zniszczenia felgi.
Złapałeś gumę: bezpieczna kolejność
- Zjedź jak najdalej od ruchu, najlepiej na parking lub szerokie pobocze. Nie hamuj gwałtownie, trzymaj kierownicę oburącz.
- Włącz światła awaryjne. Na autostradzie i drodze ekspresowej postój z powodu awarii sygnalizujesz zawsze: awaryjne plus trójkąt 100 m za autem (art. 50 PoRD). Poza obszarem zabudowanym, gdy stoisz na jezdni albo auto na poboczu nie jest dobrze widoczne, trójkąt stawiasz 30-50 m za pojazdem.
- Pasażerowie wysiadają po stronie pobocza i czekają za barierą, jeśli jest.
- Oceń uszkodzenie. Małe przebicie bieżnika: zestaw naprawczy lub dojazdówka. Bok opony albo felga: pomoc drogowa.
- Na autostradzie i ekspresówce nie zmieniaj koła od strony ruchu. W takim miejscu bezpieczniej wezwać pomoc niż klęczeć przy kole tuż obok pasa.
Co sprawdzić w aucie już dziś
- Co masz w bagażniku: pełnowymiarowe koło, dojazdówkę, zestaw naprawczy czy opony typu run flat.
- Czy zapas ma właściwe ciśnienie. Koło, które leżało latami, często jest w połowie puste.
- Czy uszczelniacz w zestawie nie jest przeterminowany: data jest zwykle na butelce.
- Czy masz podnośnik, klucz do kół i ewentualny adapter do śrub zabezpieczających.
- Czy masz numer do assistance zapisany w telefonie.
Przepisy o wyposażeniu auta, trójkącie i postoju awaryjnym pojawiają się też w pytaniach egzaminacyjnych. Możesz je przećwiczyć w testach na prawo jazdy kategorii B.
Co to oznacza dla Ciebie
Jeśli Twoje auto nie ma koła zapasowego, nie łamiesz przepisów i nie musisz go dokupować. Musisz za to wiedzieć, czym naprawisz przebitą oponę i gdzie to leży, bo na poboczu w deszczu nie ma czasu na czytanie instrukcji. Dojazdówka i zestaw naprawczy to rozwiązania awaryjne: dojeżdżasz nimi do wulkanizatora, a nie jeździsz na nich tygodniami. Pilnuj stanu opon, na których jedziesz, bo za zużyte lub pęknięte grozi grzywna i zatrzymanie dowodu rejestracyjnego. Na kursie pamiętaj, że auto do nauki jazdy kategorii B koło zapasowe mieć musi.
Sekcja komentarzy (0)