Wyprzedzanie na egzaminie praktycznym kat. B to osobne zadanie w ruchu drogowym, ale egzaminator zleca je tylko wtedy, gdy warunki na trasie na to pozwalają. Jeśli przed Tobą jedzie wolny pojazd, a droga daje widoczność i miejsce, egzaminator może polecić Ci go wyprzedzić. Ocenie podlega cały manewr: upewnienie się, że wolno i da się wyprzedzić, kierunkowskaz, odstęp od wyprzedzanego i bezpieczny powrót na pas. Wyprzedzanie w miejscu zakazanym albo bez upewnienia się, że jest to możliwe, figuruje w tabeli zachowań, za które egzaminator może przerwać egzamin.
Gdzie jest wyprzedzanie w przepisach egzaminacyjnych
Zadania wykonywane w ruchu drogowym wymienia tabela nr 6 w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 24 listopada 2023 r. w sprawie egzaminowania (Dz.U. 2023 poz. 2659). Pozycja 16 brzmi: wykonanie manewru wyprzedzania, jeżeli jest to możliwe. Egzaminator nie może kazać Ci wyprzedzać na siłę, bo jego polecenia, zgodnie z rozporządzeniem, nie mogą być sprzeczne z zasadami ruchu ani stwarzać zagrożenia. Jeśli na trasie nie ma kogo wyprzedzić albo nie ma gdzie, zadanie po prostu się nie pojawia.
W arkuszu przebiegu części praktycznej wyprzedzanie ma własny wiersz z numerem 16, obok omijania (17) i wymijania (18). Są w nim pola na pierwsze i drugie nieprawidłowe wykonanie oraz na wykonanie prawidłowe. Zgodnie z paragrafem 28 rozporządzenia dwukrotne nieprawidłowe wykonanie tego samego zadania w ruchu drogowym oznacza wynik negatywny.
Wyprzedzanie, omijanie i wymijanie to trzy różne zadania
Kursanci często mieszają te pojęcia, a egzaminator wpisuje je w trzy osobne wiersze arkusza. Definicje są w art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251):
- Wyprzedzanie to przejeżdżanie obok pojazdu lub uczestnika ruchu, który porusza się w tym samym kierunku.
- Omijanie to przejeżdżanie obok pojazdu, uczestnika ruchu lub przeszkody, które się nie poruszają.
- Wymijanie to przejeżdżanie obok pojazdu lub uczestnika ruchu jadącego w przeciwnym kierunku.
Co musisz sprawdzić, zanim zaczniesz wyprzedzać
Art. 24 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym wymienia trzy rzeczy, o które musisz się upewnić przed manewrem. Egzaminator patrzy, czy faktycznie to robisz, a nie tylko czy manewr się udał:
- Masz odpowiednią widoczność i dość miejsca, by wyprzedzić bez utrudniania ruchu komukolwiek, także pojazdom z przeciwka.
- Kierujący jadący za Tobą nie rozpoczął już wyprzedzania. Tu liczy się spojrzenie w lusterko wsteczne i lewe boczne oraz kontrola martwego pola.
- Kierujący przed Tobą na tym samym pasie nie zasygnalizował zamiaru wyprzedzania, skrętu albo zmiany pasa.
Sam manewr zaczynasz od włączenia lewego kierunkowskazu zawczasu, bo wyprzedzanie wiąże się ze zmianą pasa albo toru jazdy. Zmiana zajmowanego pasa wymaga szczególnej ostrożności (art. 22 ust. 1) i ustąpienia pierwszeństwa pojazdom na pasie, na który wjeżdżasz (art. 22 ust. 4). Nieustąpienie pierwszeństwa podczas zmiany pasa jest osobną pozycją w tabeli nr 9.
Odstęp, strona i prędkość w trakcie manewru
Podczas wyprzedzania art. 24 ust. 2 wymaga szczególnej ostrożności i bezpiecznego odstępu od wyprzedzanego. Przy rowerze, motorowerze, motocyklu, hulajnodze elektrycznej, urządzeniu transportu osobistego albo kolumnie pieszych ten odstęp nie może być mniejszy niż 1 m.
Zasadą jest wyprzedzanie z lewej strony (art. 24 ust. 3). Ustawa przewiduje wyjątki, które mogą pojawić się na trasie egzaminacyjnej:
- Pojazd sygnalizujący skręt w lewo wyprzedzasz tylko z jego prawej strony (art. 24 ust. 5).
- Z prawej strony wolno wyprzedzać na odcinku z wyznaczonymi pasami ruchu na jezdni jednokierunkowej oraz na jezdni dwukierunkowej, gdy w obszarze zabudowanym co najmniej dwa pasy prowadzą w tym samym kierunku (art. 24 ust. 10).
Wyprzedzanie z niewłaściwej strony jest w tabeli nr 9 jako osobna pozycja. Po wyprzedzeniu wracasz na swój pas dopiero wtedy, gdy nie zajedziesz drogi wyprzedzonemu. Przydaje się kontrola w prawym lusterku i prawy kierunkowskaz przed powrotem. Dozwolonej prędkości nie przekraczasz także w trakcie wyprzedzania, a przekroczenie jej o więcej niż 20 km/h też jest wymienione w tabeli nr 9.
Gdzie wyprzedzać nie wolno: lista z tabeli nr 9
Tabela nr 9 w załączniku do rozporządzenia wymienia zachowania, które mogą skutkować przerwaniem egzaminu. Egzaminator przerywa egzamin, gdy takie zachowanie bezpośrednio zagrażało życiu lub zdrowiu uczestników ruchu (paragraf 16 ust. 1). Przy wyprzedzaniu są to:
- wyprzedzanie na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim (poz. 3), zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy, z wyjątkiem przejścia z ruchem kierowanym,
- nieupewnienie się o możliwości wyprzedzania (poz. 13),
- naruszenie zakazu wyprzedzania na przejazdach rowerowych, przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia, na zakrętach oznaczonych znakami ostrzegawczymi, na skrzyżowaniach oraz na przejazdach kolejowych i tramwajowych i bezpośrednio przed nimi (poz. 14),
- niezastosowanie się do znaku zakaz wyprzedzania (poz. 15),
- wyprzedzanie z niewłaściwej strony (poz. 16).
Warto znać wyjątki z art. 24 ustawy, bo egzaminator ocenia według przepisów, a nie według skrótów myślowych. Zakaz wyprzedzania pojazdu silnikowego na skrzyżowaniu nie dotyczy ronda ani skrzyżowania z ruchem kierowanym (art. 24 ust. 7 pkt 3). Na skrzyżowaniu wolno też wyprzedzić pojazd sygnalizujący skręt, jeśli nie wjeżdżasz na część jezdni dla ruchu z przeciwka (art. 24 ust. 9). Pojazdu uprzywilejowanego w obszarze zabudowanym nie wyprzedzasz wcale (art. 24 ust. 11).
Najczęstsze błędy kursantów przy wyprzedzaniu
- Brak kontroli lusterek i martwego pola przed zjazdem na lewy pas.
- Kierunkowskaz włączony w trakcie manewru, a nie przed nim, albo brak sygnału przy powrocie na prawy pas.
- Za mały odstęp od rowerzysty, czyli poniżej wymaganego 1 m.
- Wyprzedzanie tuż przed przejściem dla pieszych, bo kursant nie zauważył znaku albo oznakowania poziomego.
Jak przygotować się do tego zadania
Na jazdach w szkole poproś instruktora o kilka wyprzedzeń rowerzystów i wolnych pojazdów na trasach podobnych do egzaminacyjnych. Powtarzaj tę samą kolejność: lusterka, martwe pole, kierunkowskaz, manewr z odstępem, prawe lusterko, powrót. Przepisy o miejscach zakazu wyprzedzania pojawiają się też w pytaniach na egzaminie teoretycznym, więc warto je utrwalić w testach na prawo jazdy kat. B w Jazda.io, zanim wyjedziesz na miasto z egzaminatorem.
Co to oznacza dla Ciebie
Nie musisz szukać okazji do wyprzedzania na egzaminie, ale musisz umieć je wykonać, gdy egzaminator o to poprosi albo gdy sytuacja na drodze tego wymaga. Liczy się upewnienie się przed manewrem, kierunkowskaz zawczasu, odstęp co najmniej 1 m od rowerzysty i bezpieczny powrót na pas. Najgroźniejsze są miejsca zakazu: przejście dla pieszych, przejazd rowerowy, kolejowy i tramwajowy, wierzchołek wzniesienia, oznakowany zakręt i skrzyżowanie. Tam wyprzedzanie może zakończyć egzamin od razu.