Widoczność motocykla po zmroku zależy przede wszystkim od świateł, a dopiero potem od kasku i kurtki. W nocy z 24 na 25 października 2026 r. cofnęliśmy zegarki o godzinę, więc zmierzch przychodzi teraz godzinę wcześniej według zegara. Powrót z pracy, szkoły czy jazdy szkoleniowej, który tydzień temu kończył się za dnia, teraz często wypada po zmroku. Prawo o ruchu drogowym nakazuje motocykliście jazdę na światłach mijania przez całą dobę, a światła do jazdy dziennej dopuszcza tylko od świtu do zmierzchu. Reszta to Twoje nawyki: pozycja na pasie, wyraźne sygnalizowanie manewrów i odzież, którą widać w reflektorach.
Światła: co nakazuje art. 51 PoRD
Zasady używania świateł opisuje art. 51 ustawy Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251). Dotyczy każdego kierującego pojazdem, więc także motocyklisty i kierującego motorowerem.
- Ust. 1: w warunkach normalnej przejrzystości powietrza jedziesz na światłach mijania.
- Ust. 2: od świtu do zmierzchu, przy normalnej przejrzystości powietrza, zamiast mijania możesz używać świateł do jazdy dziennej.
- Ust. 3: od zmierzchu do świtu, na nieoświetlonej drodze, możesz włączyć światła drogowe, jeśli nikogo nie oślepiasz. Przełączasz je na mijania, gdy zbliżasz się do pojazdu z przeciwka albo do pojazdu jadącego przed Tobą, którego kierowcę mógłbyś oślepić.
- Ust. 7: te same zasady obowiązują podczas zatrzymania wynikającego z warunków lub przepisów ruchu, na przykład na czerwonym świetle albo w korku.
Światła dzienne to za mało po zmierzchu
Wiele nowszych motocykli ma światła do jazdy dziennej. Po zmierzchu przepis już ich nie dopuszcza, więc musisz jechać na światłach mijania. Jeżeli Twój motocykl przełącza światła automatycznie, sprawdź, czy robi to także o zmierzchu, a nie dopiero w całkowitej ciemności. Obejrzyj też motocykl od tyłu przy włączonym zapłonie i upewnij się, że świeci tylne światło pozycyjne i działa światło stop.
Deszcz i mgła
Jesień to częściej mgła i opady. Art. 30 ust. 1 nakazuje wtedy szczególną ostrożność, a kierującemu pojazdem silnikowym włączenie świateł mijania, przednich przeciwmgłowych albo obu jednocześnie. Tylne światło przeciwmgłowe wolno włączyć dopiero wtedy, gdy widoczność spada poniżej 50 m. Gdy się poprawi, trzeba je niezwłocznie wyłączyć, bo oślepia jadących za Tobą.
Pozycja na pasie: bądź tam, gdzie kierowca patrzy
Pojedynczy reflektor motocykla łatwo zgubić na tle świateł samochodów. Dlatego po zmroku pozycja na pasie ma takie samo znaczenie jak same światła. Kilka zasad, które warto przećwiczyć:
- Nie jedź w martwym polu samochodu obok, czyli tuż za jego tylnym narożnikiem. Wysuń się do przodu albo zostań wyraźnie z tyłu.
- Za samochodem ustaw się tak, żeby kierowca widział Cię w lusterku, a nie dokładnie za środkiem jego tylnej szyby.
- Zachowaj większy odstęp niż za dnia. Po zmroku później dostrzegasz przeszkody, a nawierzchnia jesienią bywa mokra i śliska od liści.
- Przed skrzyżowaniem zwolnij i obserwuj auta czekające na włączenie się do ruchu. Kierowca może Cię nie zauważyć albo źle ocenić Twoją prędkość, więc bądź gotowy do hamowania.
Sygnalizuj wcześniej niż zwykle
Art. 22 ust. 1 pozwala zmienić kierunek jazdy lub pas ruchu tylko z zachowaniem szczególnej ostrożności, a ust. 5 nakazuje sygnalizować zamiar kierunkowskazem zawczasu i wyraźnie, a po manewrze niezwłocznie go wyłączyć. Po zmroku kierunkowskaz motocykla bywa słabo widoczny obok reflektora, dlatego włącz go wcześniej i sprawdzaj w lusterkach, czy nikt nie zbliża się z tyłu. Nie zapominaj o wyłączeniu, bo niewyłączony kierunkowskaz po zmroku myli innych kierowców jeszcze bardziej niż za dnia.
Odzież: przepis milczy, rozsądek nie
Obowiązek noszenia elementów odblaskowych z art. 11 ust. 4a dotyczy pieszego, który po zmierzchu idzie drogą poza obszarem zabudowanym. Motocyklisty ten przepis nie obejmuje. Obowiązkowy jest kask, a cała reszta zależy od Ciebie. Po zmroku czarny kask, czarna kurtka i czarny motocykl zlewają się z tłem, więc warto dodać coś, co odbije światło reflektorów:
- kamizelkę odblaskową albo kurtkę z dużymi wstawkami odblaskowymi z przodu i z tyłu;
- jasny lub fluorescencyjny kolor kasku albo naklejki odblaskowe w miejscach dopuszczonych przez producenta kasku;
- odblaskowe elementy na spodniach i butach, bo ruch nóg przyciąga wzrok;
- czystą, nieporysowaną szybkę kasku, przez którą dobrze widzisz także w świetle aut z przeciwka.
Postój po zmroku
Gdy zatrzymujesz się na poboczu w warunkach niedostatecznej widoczności, a zatrzymanie nie wynika z warunków lub przepisów ruchu, art. 52 ust. 1 nakazuje włączyć światła pozycyjne przednie i tylne albo światła postojowe. Niedostateczna widoczność to według art. 2 pkt 25 czas od zmierzchu do świtu oraz zmniejszona przejrzystość powietrza za dnia. Motocykl stojący bez świateł na ciemnym poboczu jest dla nadjeżdżających prawie niewidoczny.
Szybka kontrola przed jazdą po zmroku
- Sprawdź światła mijania, drogowe, tylne pozycyjne, stop i wszystkie kierunkowskazy.
- Przetrzyj reflektor, lampy i szybkę kasku z brudu i owadów.
- Załóż kamizelkę albo odzież z odblaskami.
- Zaplanuj trasę po drogach, które znasz, i doliczaj więcej czasu na przejazd.
Co to oznacza dla Ciebie
Od dziś zakładaj, że część Twoich jazd będzie po zmroku. Jedziesz na światłach mijania, a nie na samych dziennych, sprawdzasz tylne światła, ustawiasz się na pasie tak, żeby kierowcy widzieli Cię w lusterkach, i sygnalizujesz manewry wcześniej. Jasna odzież z odblaskami nie jest obowiązkowa, ale po zmierzchu realnie zwiększa szansę, że ktoś Cię zauważy. Jeśli przygotowujesz się do egzaminu na motocykl, pytania o światła i warunki niedostatecznej widoczności przećwiczysz w testach na kategorię A w Jazda.io.