Przepalona żarówka mijania, pozycyjna albo stop to dla taryfikatora niesprawne oświetlenie pojazdu: mandat od 50 do 200 zł, bez punktów karnych. Wyższe stawki z punktami, 100 zł w dzień i 300 zł po zmierzchu, dotyczą czegoś innego: jazdy bez włączonych wymaganych świateł. Przy niesprawnej lampie policjant może jednak zatrzymać dowód rejestracyjny, jeśli uzna, że auto zagraża bezpieczeństwu. Jesienią zmrok zapada wcześniej, a żarówki padają częściej, więc 30 sekund kontroli przed odjazdem oszczędza kłopotów i zmniejsza ryzyko kolizji.
Niesprawna lampa a jazda bez świateł: dwa różne wykroczenia
Art. 66 Prawa o ruchu drogowym wymaga, by pojazd był utrzymany w takim stanie, żeby jego używanie nie zagrażało bezpieczeństwu, a jego wyposażenie, w tym światła, działało prawidłowo. Jeśli jedna lampa nie świeci, kierujący odpowiada z art. 96 § 1 pkt 5 Kodeksu wykroczeń w związku z art. 66 PoRD. Taryfikator (poz. 237) przewiduje za to mandat od 50 do 200 zł, bez punktów karnych.
Art. 51 PoRD to osobny obowiązek: używanie świateł mijania albo świateł do jazdy dziennej przez całą dobę, a po zmroku i w tunelu świateł mijania (lub drogowych, gdy wolno). Kto jedzie bez włączonych wymaganych świateł, odpowiada z art. 88 Kodeksu wykroczeń. Dopiero tu wchodzą stawki 100 i 300 zł z punktami karnymi.
Ile wynosi mandat i ile punktów
Aktualny taryfikator (rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego, Dz.U. 2021 poz. 2484) rozróżnia te sytuacje tak:
- niesprawne oświetlenie, np. przepalona żarówka: 50-200 zł, bez punktów karnych,
- jazda bez wymaganych świateł od świtu do zmierzchu: 100 zł i 2 punkty karne,
- jazda bez wymaganych świateł od zmierzchu do świtu: 300 zł i 6 punktów karnych,
- zakrywanie świateł lub urządzeń sygnalizacyjnych: 300 zł i 8 punktów karnych (poz. 196).
Niższa stawka za niesprawną lampę nie oznacza, że usterkę można zignorować. Ciemny reflektor albo brak światła stop to realne zagrożenie dla innych, a przy kontroli może się skończyć zatrzymaniem dowodu.
Kiedy policja może zatrzymać dowód
Art. 132 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym nakazuje zatrzymać dowód rejestracyjny, gdy funkcjonariusz stwierdzi albo ma uzasadnione przypuszczenie, że pojazd zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu. Niesprawne światła mijania po zmroku albo niedziałające światła stop mogą spełnić ten warunek. Zgodnie z art. 132 ust. 2 policjant może wydać zezwolenie na dalszą jazdę na czas nie dłuższy niż 7 dni, ale nie wtedy, gdy pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu. Wtedy dalsza jazda kończy się na naprawie na miejscu albo na lawecie. Dowód wraca po usunięciu przyczyny, także po badaniu na stacji kontroli pojazdów (art. 132 ust. 6a).
Jeśli na miejscu kontroli wymienisz żarówkę i lampy znów świecą prawidłowo, funkcjonariusz może poprzestać na pouczeniu. Nie licz na to jako strategię: nie każdą usterkę da się naprawić na poboczu, a przy LED-ach albo uszkodzonej elektronice wymiana na miejscu bywa niemożliwa.
Co musi świecić według przepisów technicznych
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 502) w § 12 wymienia obowiązkowe światła zewnętrzne samochodu osobowego, m.in. mijania, drogowe (gdy konstrukcja pozwala przekroczyć 40 km/h), kierunkowskazy, stop, pozycyjne, awaryjne, cofania i tylne przeciwmgłowe. § 13 wymaga m.in. symetrii świateł tego samego rodzaju i tego, by nie oślepiały innych (z wyjątkiem drogowych).
W praktyce liczysz nie to, czy coś się świeci, tylko czy działa cały komplet wymagany przepisami. Jedna sprawna lampa mijania nie zastępuje dwóch.
Jesienny check przed odjazdem: 30 sekund
- Reflektory z przodu: włącz mijania i spójrz na ścianę garażu albo wysiądź i obejdź auto. Obie strony muszą świecić równomiernie.
- Światła do jazdy dziennej: jeśli z nich korzystasz w dzień, sprawdź obie strony. Po zmroku i tak przełączasz na mijania.
- Tylne pozycyjne i tablica: włącz mijania i obejdź tył auta.
- Stop: poproś kogoś, by nacisnął pedał, albo cofnij do ściany i spójrz w lusterko lub kamerę. Wszystkie światła stop, także środkowe, muszą zapalić się przy hamowaniu.
- Kierunkowskazy i awaryjne: lewy, prawy, potem awaryjne. Miganie musi być widoczne z przodu i z tyłu.
- Przeciwmgłowe tylne: włącz tylko do testu. Na drodze używasz ich wyłącznie przy naprawdę ograniczonej widoczności.
Przy halogenach trzymaj w schowku zapasową żarówkę odpowiedniego typu (H7, H4 itd.) i rękawiczki. To nie jest obowiązkowe wyposażenie jak gaśnica i trójkąt, ale przy kontroli albo awarii na trasie pozwala wrócić do sprawnego stanu w kilka minut. Przy LED-ach i reflektorach zintegrowanych zapasowa żarówka zwykle nic nie da, wtedy zostaje serwis albo assistance.
Czego nie robić po awarii lampy
- Nie dojeżdżaj jeszcze kawałek po zmroku z jedną lampą mijania. Ryzyko kolizji jest realne już na pierwszym skrzyżowaniu, a przy kontroli możesz stracić dowód.
- Nie zaklejaj klosza taśmą ani folią. Zakrywanie świateł ma w taryfikatorze własną stawkę: 300 zł i 8 punktów.
- Nie mieszaj typów żarówek na jednej osi, np. zamiennik LED po jednej stronie i halogen po drugiej. Różna barwa i jasność psują widoczność i mogą nie przejść przeglądu.
- Nie reguluj reflektorów na oko w górę, żeby lepiej świeciły. Oślepianie jadących z naprzeciwka to osobne zagrożenie.
Co to oznacza dla Ciebie
Przed każdym wieczornym wyjazdem jesienią poświęć pół minuty na obejście auta z włączonymi mijania i stopem. Przepalona żarówka to mandat od 50 do 200 zł bez punktów, ale przy zagrożeniu bezpieczeństwu także zatrzymany dowód i koniec jazdy. Wyższe stawki z punktami grożą, gdy jedziesz bez włączonych świateł albo zakrywasz lampy. Zapasowa żarówka halogenowa w schowku to tania polisa, a przy LED-ach plan B to numer assistance. Lepiej wymienić żarówkę na parkingu niż tłumaczyć się na kontroli.
Na egzaminie teoretycznym pytania o obowiązek używania świateł, rodzaje oświetlenia i zachowanie przy awarii pojawiają się regularnie. Przećwicz je w testach na prawo jazdy kategorii B.