Motorowerem co do zasady jedziesz poboczem, a nie jezdnią. Art. 16 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym wymienia kierującego motorowerem obok rowerzysty i woźnicy wśród tych, którzy mają poruszać się po poboczu. Na jezdnię wolno zjechać w dwóch sytuacjach: gdy pobocze nie nadaje się do jazdy albo gdy jazda nim utrudniałaby ruch pieszych. Obowiązek dotyczy motoroweru, czyli pojazdu na kategorię AM, a nie skutera 125 ani większego motocykla.
Co dokładnie mówi art. 16 ust. 5
Art. 16 opisuje ruch prawostronny. Ust. 4 każe każdemu kierującemu jechać możliwie blisko prawej krawędzi jezdni. Ust. 5 idzie krok dalej i dotyczy wolnych pojazdów: kierujący pojazdem zaprzęgowym, rowerem, wózkiem rowerowym, motorowerem i wózkiem ręcznym oraz osoba prowadząca pojazd napędzany silnikiem mają poruszać się po poboczu. Przepis nie robi wyjątku dla obszaru zabudowanego ani dla pory dnia. Liczy się tylko to, czy pobocze jest i czy da się nim jechać.
Pobocze ustawa definiuje jako część drogi przy jezdni, która może służyć ruchowi pieszych lub niektórych pojazdów, postojowi, jeździe wierzchem albo pędzeniu zwierząt (art. 2 pkt 8). W praktyce to utwardzony pas za linią krawędziową, ale także pas gruntu wzdłuż jezdni na drodze lokalnej.
Który pojazd jest motorowerem
Według art. 2 pkt 46 motorower to pojazd dwu- lub trójkołowy z silnikiem spalinowym do 50 cm3 albo elektrycznym o mocy do 4 kW, którego konstrukcja ogranicza prędkość do 45 km/h. Skuter 50 prowadzony na kategorię AM jest motorowerem. Skuter 125 prowadzony na A1 albo na kategorię B po trzech latach jest już motocyklem, więc art. 16 ust. 5 go nie obejmuje i jedzie jezdnią. Sama nazwa skuter nic nie przesądza, decydują pojemność, moc i ograniczenie prędkości.
Kiedy motorowerem wolno jechać jezdnią
Ustawa podaje dwa wyjątki od jazdy poboczem:
- Pobocze nie nadaje się do jazdy. Przepis nie wylicza, co to znaczy, więc oceniasz stan pobocza sam. Typowe sytuacje to pobocze za wąskie dla jednośladu, rozmiękłe, dziurawe, pokryte luźnym żwirem, zastawione autami albo zasypane mokrymi liśćmi lub śniegiem. Gdy pobocza w ogóle nie ma, jedziesz jezdnią.
- Jazda poboczem utrudniałaby ruch pieszych. Jeśli poboczem idą ludzie i nie da się ich bezpiecznie minąć, przenosisz się na jezdnię.
Na jezdni obowiązuje ogólna zasada z ust. 4, czyli jazda możliwie blisko prawej krawędzi. Środkiem pasa możesz jechać tylko na skrzyżowaniu i bezpośrednio przed nim, gdy pas pozwala opuścić skrzyżowanie w więcej niż jednym kierunku (art. 16 ust. 7).
Piesi na poboczu idą Ci naprzeciw
Pieszy korzysta z chodnika albo drogi dla pieszych, a gdy ich nie ma, z pobocza (art. 11 ust. 1). Idąc poboczem lub jezdnią, trzyma się lewej strony drogi (art. 11 ust. 2). Dla motorowerzysty oznacza to, że piesi na jego prawym poboczu zwykle idą z naprzeciwka, twarzą do niego. Wieczorem i w deszczu łatwo ich przeoczyć, więc zwalniaj i zostawiaj im miejsce. Jeśli nie zmieścisz się obok nich bez zajeżdżania drogi, to właśnie sytuacja, w której ustawa każe Ci zjechać na jezdnię.
Zjazd z pobocza na jezdnię to włączanie się do ruchu
To najczęściej pomijany szczegół. Art. 17 ust. 1 pkt 3 traktuje wjeżdżanie na jezdnię z pobocza jako włączanie się do ruchu. Zgodnie z ust. 2 musisz wtedy zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa innym pojazdom i uczestnikom ruchu. Jadąc poboczem, nie masz więc pierwszeństwa przed autami na jezdni. Zanim z niego zjedziesz, spójrz w lusterko i przez lewe ramię, włącz kierunkowskaz i poczekaj na wolną lukę.
Inne zakazy dla motorowerzysty
Art. 33 ust. 3 zabrania kierującemu rowerem, hulajnogą elektryczną lub motorowerem:
- jazdy po jezdni obok innego uczestnika ruchu,
- jazdy bez trzymania co najmniej jednej ręki na kierownicy oraz nóg na podnóżkach,
- czepiania się pojazdów.
Wyjątek z ust. 3a dotyczy kierującego rowerem, który jedzie obok innego roweru lub motoroweru, gdy nikomu to nie przeszkadza. Dwa motorowery jadące obok siebie po jezdni łamią więc zakaz. Motorower nie ma też wstępu na drogę dla rowerów: art. 2 pkt 5 przeznacza ją dla rowerów, hulajnóg elektrycznych, urządzeń transportu osobistego i osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, a motoroweru na tej liście nie ma.
Zasada działa też w drugą stronę. Kierowca, który wyprzedza motorower, musi zachować odstęp co najmniej 1 m (art. 24 ust. 2), także wtedy, gdy motorowerzysta jedzie skrajem jezdni, bo pobocze było nieprzejezdne.
Co grozi za jazdę jezdnią mimo dobrego pobocza
Kodeks wykroczeń nie ma osobnego przepisu o poboczu. Naruszenie art. 16 ust. 5 mieści się w art. 97, który za wykroczenie przeciwko innym przepisom Prawa o ruchu drogowym przewiduje grzywnę do 3000 zł albo naganę. To górna granica, a konkretną reakcję wybiera policjant, biorąc pod uwagę sytuację na drodze.
Co to oznacza dla Ciebie
Na motorowerze jedź poboczem zawsze, gdy jest szerokie, równe i wolne od pieszych. Na jezdnię zjeżdżaj, kiedy pobocze się kończy, jest dziurawe, śliskie od liści albo idą nim ludzie, a sam zjazd traktuj jak włączanie się do ruchu i przepuść auta. Jeśli jeździsz skuterem 125 na A1 albo na kategorię B, ten obowiązek Cię nie dotyczy, bo prowadzisz motocykl. Pytania o pobocze, pierwszeństwo i odstęp przy wyprzedzaniu przećwiczysz w testach motocyklowych w Jazda.io.