Na skrzyżowaniu z pasem, z którego da się wyjechać w więcej niż jednym kierunku, możesz legalnie ustawić motocykl środkiem tego pasa, nie musisz kleić się do prawej krawędzi. Mówi o tym wprost art. 16 ust. 7 Prawa o ruchu drogowym. Poza tym miejscem nadal obowiązuje zasada jazdy możliwie blisko prawej krawędzi jezdni (art. 16 ust. 4).
Co dokładnie mówi art. 16 ust. 7
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity m.in. Dz.U. 2024 poz. 1251) w art. 16 ust. 7 stanowi:
Na skrzyżowaniu i bezpośrednio przed nim kierujący rowerem, motorowerem lub motocyklem może poruszać się środkiem pasa ruchu, jeśli pas ten umożliwia opuszczenie skrzyżowania w więcej niż jednym kierunku, z zastrzeżeniem art. 33 ust. 1.
Z przepisu wynikają cztery warunki naraz:
- jesteś na skrzyżowaniu albo bezpośrednio przed nim,
- kierujesz rowerem, motorowerem albo motocyklem,
- pas, na którym jesteś, pozwala opuścić skrzyżowanie w więcej niż jednym kierunku,
- nie wchodzi w grę ograniczenie z art. 33 ust. 1 (o tym niżej).
Słowo może jest ważne: to uprawnienie, nie obowiązek. Gdy warunki są spełnione, wolno Ci zająć środek pasa. Gdy nie, wracasz do reguły z ust. 4.
Dlaczego środek pasa, a nie prawa krawędź
Art. 16 ust. 4 nakazuje jechać możliwie blisko prawej krawędzi jezdni, a przy wyznaczonych pasach, nie zajmować więcej niż jednego pasa. Na skrzyżowaniu z możliwością skrętu w lewo, prosto i w prawo ta sama pozycja przy prawej krawędzi bywa niebezpieczna: auto z tyłu może Cię "objechać" z lewej albo z prawej w martwym polu, a Ty tracisz miejsce na manewr.
Środek pasa na skrzyżowaniu i bezpośrednio przed nim:
- pokazuje innym kierującym, że zajmujesz cały pas i nie zostawiasz "szczeliny" do wyprzedzania w tym samym pasie,
- daje Ci przestrzeń na zmianę kierunku zgodnie z sygnalizacją i oznakowaniem,
- zmniejsza ryzyko, że ktoś wjedzie w Ciebie przy prawym lub lewym lusterku.
To nie jest "jazda dwoma pasami". Nadal zajmujesz jeden pas, tylko jego środek, nie prawą krawędź.
Kiedy warunek "więcej niż jeden kierunek" nie jest spełniony
Jeśli pas prowadzi wyłącznie prosto, albo wyłącznie w lewo, albo wyłącznie w prawo, art. 16 ust. 7 nie otwiera środka pasa. Wtedy zostaje art. 16 ust. 4: możliwie blisko prawej krawędzi (w ramach tego jednego pasa).
Przykłady, gdy uprawnienie zwykle działa:
- pas "prosto lub w prawo": możesz jechać środkiem przed skrzyżowaniem i na nim,
- pas "prosto lub w lewo": to samo,
- pas z możliwością trzech kierunków: to samo.
Przykład, gdy nie działa: wydzielony pas tylko do skrętu w prawo bez innych opcji: wtedy nie powołujesz się na ust. 7, tylko trzymasz się ust. 4 i oznakowania.
"Bezpośrednio przed" skrzyżowaniem nie ma w ustawie sztywnej liczby metrów. W praktyce chodzi o odcinek, na którym już ustawiasz się do wjazdu na skrzyżowanie, a nie o jazdę środkiem pasa na długim prostym odcinku między skrzyżowaniami.
Motorower, rower i art. 33 ust. 1
Ust. 7 obejmuje rower, motorower i motocykl. Dla roweru i hulajnogi elektrycznej dochodzi zastrzeżenie art. 33 ust. 1: jeśli jest wyznaczona droga dla rowerów, droga dla pieszych i rowerów albo pas ruchu dla rowerów we właściwym kierunku, kierujący rowerem lub hulajnogą elektryczną jest obowiązany z niej korzystać. Wtedy nie "ucieka" na środek pasa samochodowego tylko dlatego, że ust. 7 istnieje.
Motocykl nie podlega art. 33 ust. 1, ten przepis dotyczy roweru i hulajnogi elektrycznej. Dlatego przy motocyklu kluczowe są warunki z samego ust. 7: skrzyżowanie (lub bezpośrednio przed) oraz pas z więcej niż jednym możliwym kierunkiem wyjazdu.
Osobno: art. 16 ust. 5 nakazuje motorowerowi (oraz m.in. rowerowi) jazdę poboczem, gdy pobocze nadaje się do jazdy i nie utrudnia ruchu pieszych. Motocykla w tym katalogu nie ma. To inna reguła niż środek pasa na skrzyżowaniu, nie myl ich przy nauce do egzaminu.
Co z tego wynika na egzaminie i w mieście
Na egzaminie praktycznym kategorii A, A2, A1 lub AM egzaminator ocenia, czy ustawiasz się zgodnie z oznakowaniem i czy nie "kleisz się" niebezpiecznie do krawędzi, gdy pas pozwala na kilka kierunków. Środek pasa na skrzyżowaniu wielokierunkowym jest zgodny z ustawą, pod warunkiem że nie wjeżdżasz na sąsiedni pas i nie łamiesz linii ciągłej.
W ruchu miejskim:
- przed skrzyżowaniem z pasem wielokierunkowym zajmij środek pasa wcześnie, spokojnie, bez gwałtownego skrętu kierownicą,
- patrz w lusterka i sygnalizuj zamiar zmiany kierunku,
- po opuszczeniu skrzyżowania wróć do jazdy możliwie blisko prawej krawędzi (ust. 4), chyba że kolejne skrzyżowanie znów spełnia warunki ust. 7.
Pytania teoretyczne o pozycję na pasie, skrzyżowania i różnice między motocyklem a rowerem/motorowerem warto przećwiczyć na testach kategorii A.
Co to oznacza dla Ciebie
Jeśli jedziesz motocyklem na skrzyżowanie pasem, z którego da się wyjechać w więcej niż jednym kierunku, możesz zająć środek tego pasa, art. 16 ust. 7 PoRD Ci na to pozwala. Poza skrzyżowaniem wracasz do art. 16 ust. 4 (prawa krawędź, jeden pas). Nie myl tego z jazdą poboczem (ust. 5 dotyczy m.in. motoroweru, nie motocykla) ani z obowiązkiem rowerzysty korzystania z drogi dla rowerów (art. 33 ust. 1). Na egzaminie i w mieście: jeden pas, środek tylko gdy ustawa na to pozwala, bez wjeżdżania na sąsiada.