Jazda motocyklem, motorowerem albo czterokołowcem bez kasku ochronnego to w 2026 r. mandat 100 zł i 5 punktów karnych. Obowiązek wynika z art. 40 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym i dotyczy zarówno kierującego, jak i pasażera. Wyjątki są wąskie: fabryczne pasy w motocyklu albo zamknięte nadwozie z pasami w czterokołowcu.
Końcówka sezonu to czas, gdy policja przypomina o kasku przy kontrolach jednośladów. Na blogu jest już taryfikator mandatów i tekst o stroju na egzaminie WORD. Tu liczy się konkret z drogi: kto musi mieć kask, ile wynosi grzywna, ile punktów i kiedy przepis nie działa.
Co mówi art. 40 Prawa o ruchu drogowym
Art. 40 ust. 1 PoRD stanowi, że kierujący motocyklem, czterokołowcem lub motorowerem oraz osoba przewożona takimi pojazdami są obowiązani używać w czasie jazdy kasków ochronnych odpowiadających właściwym warunkom technicznym. To nie jest zalecenie ani tylko wymóg egzaminacyjny, to obowiązek w ruchu drogowym.
Kask ma odpowiadać warunkom technicznym (homologacja). Sam fakt, że masz czapkę albo kask rowerowy, nie spełnia wymogu z art. 40. Obowiązek obejmuje też pasażera: jeśli ktoś jedzie z tyłu bez kasku, przepis też jest naruszony.
- motocykl: kierowca i pasażer,
- motorower (w tym typowy skuter 50 cm³): kierowca i pasażer,
- czterokołowiec (np. wiele quadów): kierowca i pasażer.
Mandat 100 zł i 5 punktów: osobno za kierowcę i za pasażera
W taryfikatorze mandatów (rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych mandatami) za nieużywanie kasku ochronnego odpowiadającego warunkom technicznym podczas jazdy motocyklem, czterokołowcem lub motorowerem przewidziano 100 zł. Podstawa to art. 97 Kodeksu wykroczeń w związku z art. 40 ust. 1 PoRD.
Osobna pozycja dotyczy kierowania takim pojazdem z pasażerem bez kasku: też 100 zł (art. 45 ust. 2 pkt 3 PoRD w związku z art. 40). W praktyce brak kasku u kierowcy i u pasażera może oznaczać dwie grzywny po 100 zł.
Punkty karne wynikają z aktualnego rozporządzenia MSWiA w sprawie ewidencji naruszeń (Dz.U. 2026 poz. 724, w mocy od 3 czerwca 2026 r.). Pozycja H 08 (naruszenie przez kierującego obowiązku używania kasku ochronnego, art. 40 ust. 1 PoRD) to 5 punktów. Przewożenie pasażera niezgodnie z przepisami o kaskach (art. 45 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 40) też jest punktowane osobno w tabeli: pozycja J 04 to kolejne 5 punktów (J 05, gdy pasażerów jest więcej niż jeden, to 8 punktów). Punkty za oba naruszenia popełnione jednym czynem wpisuje się do ewidencji osobno.
- kierowca bez kasku: 100 zł i 5 punktów,
- pasażer bez kasku: kolejna pozycja 100 zł; dla kierującego 5 punktów (J 04) za przewożenie pasażera,
- kary sumują się, gdy brak kasku dotyczy obu osób w tym samym przejeździe.
Wyjątki: fabryczne pasy i zamknięty czterokołowiec
Art. 40 ust. 2: przepisu o kasku nie stosuje się do motocykli fabrycznie wyposażonych w pasy bezpieczeństwa. Art. 40 ust. 3: nie stosuje się go do czterokołowców fabrycznie wyposażonych w nadwozie zamknięte i pasy bezpieczeństwa. To wyjątki ustalone w ustawie: nie obejmują pasów zamontowanych we własnym zakresie ani otwartego quada.
Rękawice, kurtka czy buty nie są w art. 40 obowiązkowe w ruchu drogowym (inaczej niż na egzaminie praktycznym w WORD, gdzie strój ochronny ma własne wymogi). Obowiązkowy element z konkretną sankcją w taryfikatorze to kask odpowiadający warunkom technicznym.
Kontrola i bezpieczeństwo: nie tylko mandat
Policja przy kontrolach moto przypomina, że kask to minimum. Brak kasku to nie tylko 100 zł: przy wypadku ubezpieczyciel może badać przyczynienie się do szkody. Mandat i punkty są jednak niezależne od tego, czy dojdzie do kolizji; wystarczy jazda bez wymaganego kasku.
Jeśli przygotowujesz się do kategorii A, A2, A1 lub AM, odśwież teorię i zasady bezpieczeństwa w testach kategorii A: pytania o obowiązki uczestników ruchu wracają na egzaminie teoretycznym.
Co to oznacza dla Ciebie
Przed każdą jazdą załóż kask homologowany, także pasażerowi. W aktualnej tabeli punktów (Dz.U. 2026 poz. 724) brak kasku u kierującego to 5 punktów (H 08), a mandat to 100 zł; przewożenie pasażera bez kasku to osobna pozycja 100 zł. Wyjątki z art. 40 ust. 2 i 3 dotyczą tylko fabrycznych pasów w moto oraz zamkniętego czterokołowca z pasami. Rękawice nie zastępują kasku i nie są mandatem z art. 40; kask jest.