Łańcuchy śniegowe wolno założyć w Polsce tylko na drogę pokrytą śniegiem. Obowiązek ich używania pojawia się dopiero za znakiem C-18 "nakaz używania łańcuchów przeciwpoślizgowych" i trwa do znaku C-19. Zignorowanie nakazu kosztuje 200 zł mandatu, a jazda w łańcuchach po drodze bez śniegu 100 zł. Punktów karnych za żadne z tych wykroczeń nie ma. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie mówią przepisy, na które koła zakłada się łańcuchy i jak przygotować się do pierwszego wyjazdu w góry zimą.
Co mówią przepisy o łańcuchach
Podstawą jest art. 60 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Przepis jest krótki: używanie łańcuchów przeciwślizgowych na oponach jest dozwolone tylko na drodze pokrytej śniegiem. Nie ma w nim wyjątków dla "trochę śliskiej" nawierzchni ani dla kierowcy, któremu nie chce się zatrzymywać, żeby zdjąć łańcuchy. Gdy spod śniegu wyłania się czarny asfalt, łańcuchy trzeba zdjąć.
Ten sam artykuł w ust. 2 pkt 5 zakazuje jazdy na oponach z wbudowanymi na stałe kolcami. Wyjątek dotyczy tylko rajdów i wyścigów zimowych za zgodą zarządcy drogi oraz rowerów. Za opony z kolcami w zwykłym aucie grozi 100 zł mandatu. Łańcuchy są więc w Polsce jedynym legalnym "metalowym" sposobem na lepszą przyczepność na śniegu, ale tylko wtedy, gdy śnieg rzeczywiście leży na drodze.
Przepisy nie nakazują wozić łańcuchów przez całą zimę. Obowiązek zaczyna się w miejscu, gdzie stoi znak C-18. Jeśli jednak wybierasz się w góry, a prognoza zapowiada opady śniegu, bez łańcuchów w bagażniku możesz nie mieć jak legalnie przejechać dalej.
Znak C-18 i C-19: co dokładnie oznaczają
Znak C-18 to niebieski, okrągły znak nakazu z symbolem koła opasanego łańcuchem. Rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych w § 42 ust. 1 mówi, że na drodze, przy której go postawiono, kierujący pojazdem silnikowym ma obowiązek używać łańcuchów na co najmniej dwóch kołach napędowych. Jeśli pod znakiem wisi tabliczka z rysunkiem pojazdu, nakaz dotyczy tylko pojazdów pokazanych na tabliczce.
Znak C-19 "koniec nakazu używania łańcuchów przeciwpoślizgowych" wskazuje miejsce, w którym nakaz z C-18 przestaje obowiązywać. Za nim wracają zwykłe zasady z art. 60 ust. 3: na zaśnieżonej drodze możesz jechać dalej w łańcuchach, na odśnieżonej musisz je zdjąć.
W praktyce C-18 spotkasz najczęściej na drogach górskich, gdzie zarządca drogi spodziewa się zalegającego śniegu i stromych podjazdów.
Mandaty i punkty za łańcuchy
Taryfikator, czyli rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego, przewiduje dwie stawki związane z łańcuchami:
- 200 zł za niestosowanie się do znaku C-18, czyli jazdę bez łańcuchów tam, gdzie są nakazane;
- 100 zł za używanie łańcuchów na drodze niepokrytej śniegiem.
Rozporządzenie o punktach karnych z 2026 roku nie wymienia ani znaku C-18, ani jazdy w łańcuchach po czystej nawierzchni. Za te wykroczenia dostajesz więc mandat bez punktów. To dobra wiadomość dla kierowcy w okresie próbnym, ale nie powód, żeby lekceważyć znak. Auto bez łańcuchów na stromym, zaśnieżonym podjeździe może stanąć w poprzek drogi i zablokować przejazd innym, a podczas zjazdu zsunąć się na przeciwny pas.
Na które koła zakłada się łańcuchy
Znak C-18 wymaga łańcuchów na co najmniej dwóch kołach napędowych. W praktyce:
- w aucie z napędem na przód zakładasz łańcuchy na przednie koła;
- w aucie z napędem na tył na tylne koła;
- w aucie z napędem na cztery koła sprawdzasz w instrukcji obsługi, którą oś wskazuje producent.
Nie każde auto może mieć łańcuchy. Przy niektórych modelach między kołem a nadkolem lub zawieszeniem jest za mało miejsca. Producent pisze o tym w instrukcji obsługi, a niekiedy dopuszcza tylko określony typ łańcuchów. Zanim kupisz zestaw, sprawdź instrukcję auta.
Jak wybrać i założyć łańcuchy
- Dobierz rozmiar do opony. Rozmiar opony odczytasz z jej boku, na przykład szerokość, profil i średnicę felgi. Łańcuchy kupuje się do konkretnego rozmiaru, a źle dobrane mogą się zsuwać albo uderzać o nadkole.
- Przećwicz zakładanie w domu. Pierwszy raz rób to na suchym podjeździe, w dzień i bez pośpiechu. Na poboczu górskiej drogi, przy mrozie i w rękawiczkach, wszystko trwa dużo dłużej.
- Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu. Wybierz zatokę, parking albo szerokie pobocze. Włącz światła awaryjne, załóż kamizelkę odblaskową i, jeśli auto stoi w miejscu, w którym może zaskoczyć innych, ustaw trójkąt ostrzegawczy.
- Załóż łańcuchy według instrukcji producenta. Każdy model zakłada się trochę inaczej. Po przejechaniu krótkiego odcinka zatrzymaj się i sprawdź naciąg, bo łańcuch zwykle trochę się układa.
- Jedź spokojnie. Trzymaj się maksymalnej prędkości, którą podaje producent łańcuchów w instrukcji, unikaj gwałtownego przyspieszania i hamowania i nie wjeżdżaj na krawężniki.
- Zdejmij łańcuchy, gdy kończy się śnieg. Za znakiem C-19 albo tam, gdzie droga jest odśnieżona, zjedź w bezpieczne miejsce i zdejmij łańcuchy, zanim wjedziesz na czysty asfalt.
Najczęstsze błędy
- Kupno łańcuchów dopiero w górach. Przy pierwszym ataku zimy w sklepach przy trasie może zabraknąć Twojego rozmiaru.
- Łańcuchy na nienapędzanej osi. W aucie z przednim napędem łańcuchy na tylnych kołach nie pomogą podjechać pod górę i nie spełniają wymogu znaku C-18.
- Jazda w łańcuchach po odśnieżonej drodze. To mandat 100 zł, szybsze zużycie łańcuchów i opon oraz gorsza przyczepność na suchym asfalcie.
- Łańcuchy zamiast opon zimowych. Łańcuchy pomagają na zaśnieżonym odcinku, ale nie zastąpią dobrych opon na całą trasę dojazdu.
Co to oznacza dla Ciebie
Jeśli zimą jeździsz tylko po mieście i drogach na nizinach, łańcuchy prawdopodobnie nie będą Ci potrzebne. Jeśli planujesz ferie w górach, potraktuj je jak wyposażenie na wyjazd: kup zestaw w rozmiarze swoich opon, przećwicz zakładanie przed wyjazdem i wieź je w bagażniku. Za znakiem C-18 zakładasz łańcuchy na co najmniej dwa koła napędowe, za znakiem C-19 albo na odśnieżonej drodze je zdejmujesz. Znaki nakazu, w tym C-18 i C-19, pojawiają się też na egzaminie teoretycznym. Możesz je powtórzyć w testach na prawo jazdy w Jazda.io.