Masz już prawo jazdy kategorii B i potrzebujesz wsiąść do dostawczaka cięższego niż 3,5 tony, większego kampera albo małej ciężarówki do 7,5 tony? Do tego potrzebna jest kategoria C1. To krótszy kurs niż na pełną ciężarówkę: przepisy wymagają co najmniej 20 godzin teorii i 20 godzin jazd w ośrodku szkolenia kierowców. Poniżej krok po kroku, co załatwić przed zapisem do szkoły jazdy i o co zapytać w biurze, zanim podpiszesz umowę.
Czym kierujesz z kategorią C1
Według gov.pl kategoria C1 obejmuje pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3,5 t do 7,5 t, z wyjątkiem autobusu, także z lekką przyczepą do 750 kg. W praktyce chodzi o cięższe auta dostawcze, kontenerowce do przeprowadzek, pomoc drogową czy kampery powyżej limitu kategorii B. Do ciągnięcia cięższej przyczepy za takim autem potrzebna jest już osobna kategoria C1+E.
Minimalny wiek dla C1 to 18 lat. Kurs i egzamin możesz zacząć najwcześniej 3 miesiące przed urodzinami, a wniosek o prawo jazdy złożyć też nie wcześniej niż 3 miesiące przed ukończeniem wymaganego wieku.
Najpierw kategoria B
Ustawa o kierujących pojazdami (art. 11 ust. 4) stawia dodatkowy warunek: prawo jazdy C1 wydaje się osobie, która spełniła wymagania szkolenia i egzaminu na kategorię B. Najprościej więc zaczynać kurs C1 z gotowym dokumentem B. Rozporządzenie o szkoleniu przewiduje też sytuację, w której ktoś uczestniczy równolegle w kursie B, ale samo prawo jazdy C1 dostaniesz dopiero po zdaniu B. Jeśli myślisz o takim wariancie, ustal go od razu z kierownikiem OSK.
Badania i PKK przed zapisem
Przy C1 dochodzi jeden dokument, którego nie było przy kursie na B. Gov.pl wymienia dla kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem. Kolejność przed zapisem wygląda tak:
- badanie lekarskie u uprawnionego lekarza i orzeczenie lekarskie;
- badanie psychologiczne w uprawnionej pracowni i orzeczenie psychologiczne;
- wniosek o profil kandydata na kierowcę (PKK) w wydziale komunikacji, razem ze zdjęciem, orzeczeniami i kopią dotychczasowego prawa jazdy;
- zapis do szkoły jazdy z numerem PKK: przed rozpoczęciem szkolenia musisz podać go ośrodkowi.
Wiele szkół, które szkolą na kategorie zawodowe, podpowiada, gdzie w okolicy zrobić oba badania. Warto o to zapytać przy pierwszym kontakcie.
Ile godzin trwa kurs C1
Minimalne liczby godzin określa § 9 rozporządzenia w sprawie szkolenia kierujących (Dz.U. 2018 poz. 1885). Instruktor ustala liczbę godzin indywidualnie z kursantem, ale nie może zejść poniżej:
- 20 godzin teorii: godzina zajęć teoretycznych trwa 45 minut;
- 20 godzin praktyki: godzina jazdy trwa 60 minut, w tym co najmniej 4 godziny poza obszarem zabudowanym, także na drogach z limitem powyżej 70 km/h, i jedne zajęcia na odcinku co najmniej 50 km.
Pierwszej pomocy nie powtarzasz. Rozporządzenie uznaje, że osoba z kategorią B przeszła już to szkolenie przy kursie na B. Minimum praktyki może być niższe o 10 godzin, jeśli masz kategorię D1 albo równolegle robisz C1+E w tym samym ośrodku.
Dzienne limity jazd z § 11 są na starcie takie jak przy kategorii B: przez pierwsze 8 godzin praktyki do 2 godzin dziennie, potem do 3 godzin. Przy C1 dochodzi jednak trzeci próg: po zrealizowaniu połowy jazd, czyli po 10 godzinach, możesz jeździć nawet do 4 godzin dziennie. Dzięki temu szkoła może zamknąć praktykę w krótszym czasie, jeśli oboje macie wolne terminy.
Czego uczysz się inaczej niż na B
Program szkolenia dla C1 zawiera tematy, których nie znasz z kursu na samochód osobowy. W teorii dochodzą między innymi:
- masy i wymiary pojazdu oraz wyposażenie związane z bezpieczeństwem;
- czas pracy i odpoczynku kierowcy oraz korzystanie z tachografu;
- załadunek, rozładunek i odpowiedzialność za ładunek;
- dokumenty pojazdu i dokumenty transportowe;
- konserwacja, bieżące naprawy i akcje ratunkowe po wypadku.
Na placu manewrowym ćwiczysz sprawdzanie stanu technicznego (olej, płyny, światła), ruszanie na wzniesieniu oraz parkowanie skośne, prostopadłe i równoległe dużo większym autem. Potem przychodzi jazda w ruchu drogowym, gdzie najwięcej czasu zajmuje przyzwyczajenie się do gabarytów, lusterek i dłuższej drogi hamowania.
Egzamin w WORD
Po kursie i egzaminie wewnętrznym szkoła aktualizuje Twój PKK, a Ty zapisujesz się w WORD najpierw na egzamin teoretyczny, potem na praktyczny. Egzamin praktyczny zaczyna się od zadań na placu, a kończy jazdą w ruchu drogowym. Zapytaj w OSK, czy możesz zdawać na pojeździe szkoły, którym jeździłeś na kursie, czy na aucie ośrodka egzaminowania.
Gdy C1 ma być do pracy
Samo prawo jazdy C1 wystarczy, żeby prowadzić takie auto. Jeśli jednak będziesz zawodowo wykonywać przewóz drogowy, potrzebujesz też kwalifikacji wstępnej. Gov.pl wskazuje, że przy C1 i C1+E w wieku 18 lat chodzi o kwalifikację wstępną przyspieszoną. To osobne szkolenie, które nie zastępuje kursu na prawo jazdy. Ustal ze szkołą, czy prowadzi oba szkolenia i w jakiej kolejności je zaplanować.
Co to oznacza dla Ciebie
Jeśli masz B i myślisz o C1, zacznij od badań lekarskiego i psychologicznego, potem złóż wniosek o PKK. Do szkoły jazdy przyjdź już z numerem profilu. Przed zapisem zapytaj biuro o cztery rzeczy: jakim pojazdem odbywa się kurs, jak szkoła rozkłada 20 godzin jazd (także dłuższe sesje po połowie kursu), czy możesz równolegle zrobić C1+E i czy pomoże w kwalifikacji wstępnej, jeśli potrzebujesz jej do pracy. Ośrodki szkolące na C1 w swojej okolicy znajdziesz w wyszukiwarce szkół jazdy na jazda.io.