Od 29 stycznia 2026 r. obowiązuje znowelizowany art. 44b Kodeksu karnego. Przy skazaniu za jazdę w stanie nietrzeźwości z zawartością alkoholu co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu sąd co do zasady orzeka przepadek pojazdu mechanicznego, którym sprawca jechał. Zmianę wprowadziła ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. 2025 poz. 1872).
Co mówi art. 44b po nowelizacji
Ustawa rozdziela dwie sytuacje. W § 1 sąd może orzec przepadek pojazdu przy skazaniu m.in. za prowadzenie w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 lub 4 k.k.), wybrane czyny z art. 178c i 178d oraz przy sprawcy wypadku z art. 178 § 1 lub 1a, a także gdy czyn polegał na złamaniu sądowego zakazu prowadzenia (art. 244 k.k. w powiązaniu z wymienionymi typami).
§ 1a zaostrza regułę przy wysokim stężeniu alkoholu. Jeśli przy czynach wskazanych w tym paragrafie sprawca miał co najmniej 1,5‰ we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu (albo stężenie do takiej wartości prowadziło), sąd orzeka przepadek pojazdu. Wyjątek jest wąski: sąd może odstąpić tylko wtedy, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.
Przepadek dotyczy pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym. Nie jest to automatyczna konfiskata przez policję na miejscu kontroli: orzeka go sąd w wyroku skazującym.
Kiedy zamiast auta jest nawiązka
Art. 44b § 5 wyłącza przepadek pojazdu w dwóch sytuacjach:
- w chwili czynu pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy (współwłasność, leasing, flota firmowa, auto należące do innej osoby),
- orzeczenie przepadku jest niemożliwe lub niecelowe, w szczególności gdy sprawca zdążył zbyć lub utracić pojazd, zniszczyć go albo znacznie uszkodzić.
§ 6 zastępuje wcześniejszy model przepadku równowartości nawiązką na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 do 500 000 zł. Przy braku wyłącznej własności (§ 5 pkt 1) sąd nawiązkę orzeka. Gdy przepadek jest niemożliwy lub niecelowy (§ 5 pkt 2), sąd nawiązkę może orzec.
Ta zmiana ma znaczenie praktyczne: przy leasingu albo współwłasności nie wchodzi już w grę zabieranie auta osobie trzeciej w miejsce przepadku równowartości. Orzeczenie idzie w nawiązkę obciążającą sprawcę.
Tymczasowe zajęcie przez Policję
Ta sama ustawa zmieniła art. 295 § 1a Kodeksu postępowania karnego. Gdy chodzi o przestępstwo, za które orzeka się przepadek z art. 44b § 1a k.k., Policja dokonuje tymczasowego zajęcia pojazdu prowadzonego przez sprawcę w czasie czynu. To zabezpieczenie na etapie postępowania, a nie ostateczna decyzja o utracie własności: o przepadku nadal rozstrzyga sąd.
Czego przepis nie mówi
Art. 44b nie ustala osobnego limitu „automatycznej konfiskaty za samo przekroczenie prędkości”. Osobny temat to kary za jazdę z dużą prędkością i zatrzymanie prawa jazdy. Próg 1,5‰ / 0,75 mg/dm³ dotyczy przepadku przy wskazanych przestępstwach związanych z alkoholem (oraz analogicznych typach wymienionych w § 1a), a nie każdego wykroczenia drogowego.
Limit 0,2‰ / 0,5‰ z Prawa o ruchu drogowym nadal wyznacza granicę stanu po użyciu alkoholu i stanu nietrzeźwości. Przepadek z § 1a startuje dopiero od znacznie wyższego stężenia.
Co to oznacza dla Ciebie
- Jedziesz po alkoholu? Przy ≥1,5‰ (lub ≥0,75 mg/dm³) ryzyko utraty pojazdu albo nawiązki idzie w setki tysięcy złotych, niezależnie od tego, czy auto jest nowe, czy stare.
- Leasing, współwłasność, auto firmowe? Przepadek pojazdu zwykle odpada, ale sąd ma obowiązek orzec nawiązkę 5 000-500 000 zł.
- Okres próbny i 0,0? Nowi kierowcy mają osobny, ostrzejszy reżim trzeźwości. Przepadek to kolejna, majątkowa konsekwencja przy przestępstwie nietrzeźwości z wysokim stężeniem.
- Uczysz się na prawo jazdy? Pytania o alkohol, stan nietrzeźwości i skutki karne pojawiają się na egzaminie teoretycznym. Przećwicz je w testach na prawo jazdy.
- To obowiązujące prawo od 29 stycznia 2026 r., a nie projekt. Szczegóły każdej sprawy ocenia sąd na podstawie aktu oskarżenia i dowodów.