Od niedzieli 25 października 2026 roku obowiązuje czas zimowy, więc popołudniowy powrót z pracy, szkoły czy jazd na kursie wypada już po zmroku. Jazda nocą dla początkującego kierowcy sprowadza się do pięciu rzeczy: światła mijania zawsze włączone, drogowe tylko poza oświetloną drogą i bez oślepiania innych, prędkość dopasowana do zasięgu świateł, czyste szyby i reflektory oraz stała czujność na pieszych i zwierzęta. Za jazdę bez wymaganych świateł od zmierzchu do świtu taryfikator przewiduje 300 zł mandatu i 6 punktów karnych, a za oślepianie innych światłami drogowymi 200 zł i 4 punkty.
Dlaczego pierwsze tygodnie po zmianie czasu są trudne
Przez całe lato wracałeś z jazd i z pracy w świetle dnia. Po przestawieniu zegarków ta sama trasa o tej samej godzinie wygląda zupełnie inaczej: zmierzch zastaje Cię w godzinach największego ruchu, piesi wracają z pracy w ciemnych kurtkach, a na drogach poza miastem pojawia się więcej zwierząt. Do tego jesienią często pada, a mokry asfalt pochłania światło reflektorów i odbija światła aut z przeciwka.
Światła: co mówi art. 51 Prawa o ruchu drogowym
Zasada podstawowa jest prosta: podczas jazdy w warunkach normalnej przejrzystości powietrza masz obowiązek używać świateł mijania przez całą dobę. Światła do jazdy dziennej mogą je zastąpić tylko od świtu do zmierzchu. Po zmroku same światła dzienne to błąd, bo nie zapalają tylnych lamp w wielu autach i nie oświetlają drogi tak jak mijania. Jeśli Twój samochód ma przełącznik "auto", sprawdź po zmroku, czy na desce rozdzielczej świeci kontrolka świateł mijania, a nie tylko podświetlenie zegarów.
Od zmierzchu do świtu, na nieoświetlonych drogach, możesz zamiast świateł mijania albo razem z nimi włączyć światła drogowe, o ile nikogo nie oślepisz. Przełączasz je z powrotem na mijania, gdy:
- z przeciwka zbliża się inny pojazd, a jeśli on wyłączy drogowe, Ty musisz zrobić to samo,
- doganiasz auto jadące przed Tobą i jego kierowca mógłby zostać oślepiony,
- w pobliżu jedzie pojazd szynowy, na przykład pociąg wzdłuż drogi, i światła mogłyby oślepić jego maszynistę.
W praktyce w mieście z latarniami drogowych nie używasz w ogóle, a poza miastem przełączasz je na mijania odpowiednio wcześnie, zanim auto z przeciwka znajdzie się blisko. Przednie światła przeciwmgłowe przy dobrej pogodzie wolno włączyć nocą tylko na drodze krętej oznaczonej odpowiednimi znakami. Tylne przeciwmgłowe są tylko na widoczność poniżej 50 m.
Jak nie dać się oślepić
Oślepienie przez auto z przeciwka to jedna z najczęstszych przyczyn stresu nocą. Kilka nawyków bardzo pomaga:
- gdy zbliża się jasno świecące auto, nie patrz w jego reflektory, tylko przenieś wzrok na prawą krawędź jezdni i linię wzdłuż pobocza,
- jeśli mimo to zostałeś oślepiony, zdejmij nogę z gazu i zwolnij, ale nie hamuj gwałtownie i nie zjeżdżaj nagle w prawo,
- nie odpowiadaj "mrugnięciem" długimi światłami, bo oślepiony zostaje wtedy także drugi kierowca,
- przestaw lusterko wsteczne w tryb nocny albo lekko je przechyl, gdy auto za Tobą ma mocne reflektory,
Prędkość: jedź tak, żeby zatrzymać się w zasięgu świateł
Art. 19 Prawa o ruchu drogowym wymaga jazdy z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem między innymi widoczności drogi i warunków atmosferycznych. Nocą oznacza to coś bardzo konkretnego: musisz być w stanie zatrzymać auto na odcinku, który oświetlają Twoje reflektory. Na światłach mijania widzisz drogę dużo krócej niż w dzień, więc limit ze znaku to górna granica, a nie wskazówka. Szczególnie zwolnij przed zakrętami bez oświetlenia, na wąskich drogach bez pobocza i tam, gdzie spodziewasz się pieszych, na przykład przy przystankach i wjazdach do wsi. Zwiększ też odstęp od auta przed Tobą, bo nocą później zauważysz, że ono hamuje z powodu przeszkody.
Piesi, rowerzyści i zwierzęta
Pieszy w ciemnym ubraniu na nieoświetlonej drodze staje się widoczny bardzo późno. Piesi poruszający się po zmierzchu poza obszarem zabudowanym muszą nosić odblaski w widocznym miejscu, chyba że idą chodnikiem albo drogą dla pieszych lub rowerów, ale nie każdy o tym pamięta. Zakładaj więc, że na poboczu może ktoś iść, nawet jeśli go jeszcze nie widzisz. Obserwuj też rowerzystów bez oświetlenia i hulajnogi na jezdni.
Jesienią po zmroku na drogi częściej wychodzą sarny, dziki i lisy, zwłaszcza w okolicy lasów i pól. Znak A-18b "zwierzęta dzikie" mówi, gdzie ryzyko jest największe, ale zwierzę może wyjść wszędzie. Gdy w świetle reflektorów błysną oczy przy poboczu, zwolnij i bądź gotowy do hamowania. Jeśli zwierzę stoi na jezdni, przełącz drogowe na mijania, bo oślepione może stać w miejscu, i użyj klaksonu. Pamiętaj, że za jednym zwierzęciem często idą następne. Gdy zderzenia nie da się uniknąć, hamuj prosto i nie rób gwałtownego skrętu w stronę drzewa albo pasa z przeciwka, bo taki manewr bywa groźniejszy niż samo uderzenie.
Szyby, reflektory i zmęczenie
Zanim ruszysz po ciemku, poświęć minutę na auto. Brudna szyba nocą rozprasza światło reflektorów z przeciwka i tworzy smugi, które utrudniają widzenie, dlatego regularnie myj ją od środka i od zewnątrz, a płyn do spryskiwaczy wymień na zimowy. Wyczyść też klosze reflektorów i tylnych lamp. Obejdź samochód z włączonymi światłami i sprawdź, czy świecą oba przednie i oba tylne. Gdy wieziesz bagaż albo pasażerów z tyłu, ustaw korektor zasięgu świateł zgodnie z instrukcją auta, żeby nie oślepiać innych.
Nocą szybciej się męczysz, a organizm po zmroku naturalnie zwalnia. Jeśli zaczynasz ziewać, mrugać częściej albo nie pamiętasz ostatnich kilometrów, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu na przerwę.
Mandaty i punkty za błędy ze światłami
Najczęstsze wykroczenia związane z jazdą po zmroku według taryfikatora i rozporządzenia o punktach karnych:
- jazda bez wymaganych świateł od zmierzchu do świtu: 300 zł i 6 punktów,
- korzystanie ze świateł drogowych niezgodnie z przepisami, na przykład oślepianie auta z przeciwka: 200 zł i 4 punkty,
- niewłączenie świateł w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza, czyli we mgle albo w ulewie: 200 zł i 4 punkty,
- nieprawidłowe użycie przednich świateł przeciwmgłowych: 100 zł i 2 punkty.
Dla kierowcy w okresie próbnym każde 4 albo 6 punktów to duża część limitu, więc proste nawyki ze światłami naprawdę się opłacają.
Co to oznacza dla Ciebie
W pierwszych tygodniach czasu zimowego traktuj każdą jazdę po zmroku jak osobny trening. Sprawdź światła przed wyjazdem, jedź tak, żeby zatrzymać się w zasięgu reflektorów, przełączaj drogowe na mijania z wyprzedzeniem i patrz na prawą krawędź jezdni, gdy ktoś Cię oślepia. Przepisy o światłach i zachowaniu w warunkach ograniczonej widoczności regularnie pojawiają się na egzaminie teoretycznym, więc warto je przećwiczyć w testach na prawo jazdy w Jazda.io.