Zanim oddasz komuś miejsce obok siebie w aucie z literą L, warto wiedzieć, kim formalnie jest ta osoba. Uprawnienia instruktora nauki jazdy nie biorą się z samego doświadczenia za kierownicą. Ustawa o kierujących pojazdami wymienia kilka warunków, które trzeba spełnić, oraz obowiązki, które trwają przez całą karierę instruktora. Poniżej wyjaśniamy je prostym językiem i podpowiadamy, jak bez niezręczności upewnić się, że Twoje jazdy prowadzi osoba wpisana do ewidencji.
Kto może zostać instruktorem
Art. 33 ustawy o kierujących pojazdami określa, kim jest instruktor. Najważniejsze wymagania to:
- staż za kierownicą: dla instruktora kategorii B to co najmniej 2 lata z prawem jazdy kat. B, a dla kategorii A analogicznie 2 lata z kat. A,
- ważne orzeczenie lekarskie i psychologiczne o braku przeciwwskazań do pracy instruktora,
- ukończony z wynikiem pozytywnym kurs dla kandydatów na instruktorów,
- pozytywny wynik egzaminu przed komisją powołaną przez wojewodę,
- brak prawomocnego skazania m.in. za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, jazdę po alkoholu, przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów czy przeciwko wolności seksualnej,
- wpis do ewidencji instruktorów.
Przy wyższych kategoriach poprzeczka idzie w górę. Kto chce szkolić na C, C+E, D albo przyczepy, musi mieć odpowiednie prawo jazdy co najmniej od roku i minimum 3 lata praktyki w szkoleniu na kategorię B. Przy C i C+E oraz D i D+E ustawa pozwala zastąpić ten warunek co najmniej pięcioletnim doświadczeniem zawodowego kierowcy w transporcie międzynarodowym, a przy D także w komunikacji miejskiej.
Jedna kategoria, kilka uprawnień
Starosta dopisuje część uprawnień z urzędu. Instruktor kategorii A może szkolić także na AM, A1 i A2, a instruktor kategorii B dodatkowo na B1. Analogicznie C obejmuje C1, a D obejmuje D1. Dlatego ta sama osoba może prowadzić u Ciebie kurs na motocykl A2, choć w jej dokumentach widnieje tylko kategoria A.
Ewidencja starosty i numer instruktora
Ewidencję instruktorów prowadzi starosta właściwy dla miejsca zamieszkania instruktora. Wpis następuje decyzją administracyjną, a instruktor otrzymuje numer ewidencyjny. W ewidencji zapisuje się m.in. rodzaje uprawnień, w zakresie których dana osoba może szkolić, numer ośrodka, w którym prowadzi zajęcia, oraz datę ważności legitymacji.
Ten numer zobaczysz także po swojej stronie kursu. Rozporządzenie w sprawie szkolenia kierowców wymaga, by ośrodek przy zapisie przydzielił Ci instruktora prowadzącego i wpisał jego numer ewidencyjny do karty przeprowadzonych zajęć. Jeśli chcesz wiedzieć, kto Cię szkoli, karta jest najprostszym miejscem, żeby to sprawdzić.
Legitymacja instruktora i badania okresowe
Starosta wydaje instruktorowi legitymację instruktora. Jej ważność zależy od terminów badań: lekarskich i psychologicznych. Ustawa przewiduje je przed kursem dla kandydatów na instruktorów, a potem okresowo:
- co 5 lat u osób do 60. roku życia,
- co 30 miesięcy u osób powyżej 60 lat.
Lekarz lub psycholog może skrócić ten termin, jeśli stan zdrowia tego wymaga. Gdy instruktor przedstawi nowe orzeczenia, starosta przedłuża ważność legitymacji. Podczas zajęć praktycznych instruktor ma obowiązek mieć ją przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego podmiotu, na przykład policjanta podczas kontroli drogowej.
Coroczne warsztaty
Uprawnienia nie są dane raz na zawsze bez dalszej nauki. Instruktor musi co roku brać udział w warsztatach doskonalenia zawodowego i do 7 stycznia przedstawić staroście zaświadczenie za poprzedni rok. Wyjątek dotyczy osób, które zdobyły uprawnienia po raz pierwszy w roku, w którym przypadały warsztaty. Do tego dochodzi ogólny obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania pracy oraz podnoszenia kwalifikacji.
Instruktor a wykładowca
Na kursie spotkasz zwykle dwie role. Wykładowca prowadzi zajęcia teoretyczne i też musi zdać egzamin przed komisją wojewody oraz być wpisany do osobnej ewidencji wykładowców. Instruktor odpowiada za jazdy. W wielu szkołach obie funkcje pełni ta sama osoba, ale formalnie to dwa różne wpisy.
Jak o to zapytać w praktyce
Rozmowa o uprawnieniach nie musi brzmieć jak przesłuchanie. Kilka naturalnych kroków wystarczy:
- przy zapisie poproś w biurze o imię i nazwisko instruktora prowadzącego oraz o to, w jakich kategoriach szkoli,
- po pierwszej jeździe zajrzyj do karty przeprowadzonych zajęć i sprawdź, czy jest w niej numer ewidencyjny,
- jeśli zmienia się osoba prowadząca, zapytaj, czy nowy instruktor zostanie wpisany do karty,
- przy kursie na motocykl lub ciężarówkę dopytaj, czy instruktor ma uprawnienia właśnie do tej kategorii.
Dobra szkoła odpowie na takie pytania bez problemu, bo to dane, które sama musi prowadzić. Szukasz ośrodka w swoim mieście? Na stronie z listą szkół jazdy w Polsce znajdziesz adresy i kontakty, a o instruktorów najlepiej zapytać już przy pierwszym telefonie.
Co to oznacza dla Ciebie
- Instruktor musi spełnić ustawowe warunki: staż z prawem jazdy, badania, kurs, egzamin przed komisją wojewody i niekaralność za wskazane przestępstwa.
- Każdy instruktor ma numer ewidencyjny nadany przez starostę, a ośrodek wpisuje go do Twojej karty przeprowadzonych zajęć.
- Legitymacja jest ważna tak długo jak badania: co 5 lat do 60. roku życia, potem co 30 miesięcy.
- Kategoria A obejmuje też AM, A1 i A2, a kategoria B także B1.
- Pytaj spokojnie i konkretnie o osobę prowadzącą i jej kategorie, najlepiej jeszcze przed startem jazd.