Instruktor nauki jazdy i egzaminator w WORD mogą w Polsce jeździć bez zapiętego pasa bezpieczeństwa, bo pozwala im na to art. 39 Prawa o ruchu drogowym. Portal brd24.pl opisał 14 października 2026 r., że Polska prawdopodobnie nigdy nie uzyskała na ten wyjątek zgody Komisji Europejskiej, której wymaga unijna dyrektywa o pasach. Według ustaleń redakcji ani polski rząd, ani Komisja nie mają dokumentów, które potwierdzałyby taki wniosek. Przepis nadal obowiązuje, a na dziś nie ma oficjalnej daty żadnej zmiany.
Co dokładnie mówi polski przepis
Art. 39 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym nakłada na kierującego samochodem i na każdą przewożoną nim osobę obowiązek korzystania z pasów podczas jazdy, jeśli auto jest w nie wyposażone. Ustęp 2 zawiera listę osób, których ten obowiązek nie dotyczy. Są na niej między innymi osoby z zaświadczeniem lekarskim o przeciwwskazaniach, kobiety w widocznej ciąży, taksówkarze podczas przewożenia pasażera, zespoły medyczne w czasie udzielania pomocy oraz konwojenci wartości pieniężnych.
W tym samym katalogu, w punkcie 4, znajduje się instruktor lub egzaminator podczas szkolenia lub egzaminowania. Zwolnienie działa więc tylko w trakcie jazdy szkoleniowej i egzaminu. Kiedy instruktor jedzie prywatnie albo wraca autem szkoły bez kursanta, obowiązują go te same zasady co każdego innego kierowcę.
Co ustalił brd24.pl
Zasady używania pasów w Unii Europejskiej określa dyrektywa 91/671/EWG, do której zresztą odwołuje się sam art. 39. Jak opisuje brd24.pl, dyrektywa pozwala państwom bez pytania Brukseli zwalniać z pasów na przykład osoby z ważnymi przyczynami medycznymi. Inne wyjątki, w tym związane z wykonywaniem zawodu, wymagają jednak zgody Komisji Europejskiej.
Redakcja przez kilka miesięcy próbowała ustalić, czy Polska kiedykolwiek o taką zgodę wystąpiła. W sierpniu zapytała Ministerstwo Infrastruktury o datę wniosku i treść ewentualnej decyzji. Rzeczniczka resortu Anna Szumańska nie podała ani daty, ani dokumentu. Broniła za to samego wyjątku, wskazując na jego "funkcjonalny charakter", czyli potrzebę szybkiej reakcji instruktora lub egzaminatora w czasie jazdy. Resort argumentował też, że przepis powstał, zanim Polska weszła do Unii.
Portal zwrócił się także do Komisji Europejskiej. Dyrekcja Generalna do spraw Mobilności i Transportu nie odnalazła dokumentów, które potwierdzałyby, że Polska prosiła o zgodę na zwolnienie instruktorów i egzaminatorów albo że ją otrzymała.
Dlaczego data przystąpienia do UE ma znaczenie
Polska jest w Unii od 1 maja 2004 r. Od tego dnia obowiązują ją wcześniej przyjęte dyrektywy, chyba że w traktacie akcesyjnym wynegocjowano odstępstwo lub okres przejściowy. Według brd24.pl w części transportowej załącznika dotyczącego Polski dyrektywy o pasach nie ma. Stąd wniosek redakcji, że od 22 lat polski przepis jest niezgodny z prawem unijnym.
Portal wskazuje jeszcze jeden ślad. W 2015 r. ministerstwo rozszerzało ten sam katalog o żołnierzy Żandarmerii Wojskowej i w tabeli zgodności z prawem UE samo odnotowało, że taki wyjątek wymaga akceptacji Komisji. Zdaniem redakcji pokazuje to, że urzędnicy znali tę procedurę.
Znieść wyjątek czy prosić Brukselę o zgodę
Dzień po publikacji, 15 października, autor tekstu Andrzej Łapa opisał w brd24.pl dwa możliwe wyjścia. Pierwsze to uchylenie art. 39 ust. 2 pkt 4 i objęcie instruktorów oraz egzaminatorów zwykłym obowiązkiem zapinania pasów. Drugie to wystąpienie do Komisji o zgodę na utrzymanie przywileju. Sam autor opowiada się za pierwszym rozwiązaniem.
Zwolennicy obecnych zasad podnoszą, że zapięty pas ogranicza ruchy instruktora, który w razie zagrożenia musi szybko zareagować, na przykład chwycić kierownicę. Łapa odpowiada, że w nowoczesnych autach prawidłowo zapięty pas nie przeszkadza w sięgnięciu do kierownicy. Pisze też, że od ponad roku zaprasza instruktorów i egzaminatorów do ośrodka doskonalenia techniki jazdy, by pokazali, jak pas utrudnia im interwencję, i że nikt się nie zgłosił. Zwraca uwagę, że w innych państwach UE instruktorzy jeżdżą w zapiętych pasach, także przy szkoleniu na ciężarówki i autobusy.
Co dalej z przepisem
Ustalenia brd24.pl to wynik pracy dziennikarskiej, a nie decyzja żadnego organu. Ministerstwo w odpowiedziach dla portalu broniło wyjątku i nie zapowiedziało jego zniesienia. Na dziś nie ma oficjalnej daty żadnej zmiany art. 39 ani znanego projektu nowelizacji w tej sprawie. Do czasu ewentualnej nowelizacji instruktor i egzaminator mogą legalnie jeździć bez pasa w czasie szkolenia i egzaminu.
Co to oznacza dla Ciebie
- Jako kursant siedzisz za kierownicą, więc jesteś kierującym i obowiązuje Cię art. 39 ust. 1. Zwolnienie z pkt 4 dotyczy wyłącznie instruktora i egzaminatora, nie Ciebie.
- Za jazdę bez zapiętego pasa taryfikator mandatów przewiduje 100 zł grzywny. Zapinaj pas przed ruszeniem na każdej jeździe szkoleniowej i na egzaminie.
- Jeśli instruktor jedzie bez pasa, nie łamie dziś polskiego prawa. Możesz jednak poprosić, żeby zapiął pas, zwłaszcza na trasach szybkiego ruchu.
- Śledź zmiany, ale nie zmieniaj przygotowań. Egzamin wygląda tak samo, a pewność na drodze zaczyna się od teorii. Przećwicz ją na testach na prawo jazdy w Jazda.io.