ABS w samochodzie - jaką funkcję naprawdę spełnia

Prawie każdy kursant wie, że ABS to coś dobrego, ale gdy przychodzi wskazać, co dokładnie robi, zaczynają się schody. ABS jaką funkcję spełnia - to pytanie wraca w bazie egzaminacyjnej regularnie i ma jedną odpowiedź, która brzmi mniej efektownie niż pozostałe. Układ przeciwblokujący nie jest skracaczem drogi hamowania ani systemem antypoślizgowym przy ruszaniu. Zaraz zobaczysz, dlaczego jego prawdziwa rola jest znacznie ciekawsza.

Jaką funkcję spełnia układ przeciwblokujący ABS? Ułatwia zmianę toru jazdy w czasie hamowania

Poprawna odpowiedź brzmi: ułatwia zmianę toru jazdy w czasie hamowania. ABS zapobiega zablokowaniu kół, dzięki czemu koła cały czas się obracają, a Ty zachowujesz sterowność pojazdu. To właśnie możliwość skręcenia w trakcie pełnego hamowania jest sednem działania tego układu.

Pozostałe warianty odpadają. "W każdych warunkach skraca drogę hamowania" jest błędne, bo na żwirze, świeżym śniegu czy głębokim piachu zablokowane koło usypuje przed sobą klin materiału i potrafi zatrzymać auto na krótszym odcinku niż koło obracające się. Sformułowanie "w każdych warunkach" jest tu ewidentną przesadą i to ono zdradza fałszywą odpowiedź. Z kolei "zapobiega zerwaniu przyczepności kół napędowych podczas rozpędzania" opisuje układ kontroli trakcji, czyli ASR, a nie ABS. Pełną treść pytania znajdziesz na stronie tego pytania egzaminacyjnego.

Jak ABS działa krok po kroku

Przy każdym kole siedzi czujnik prędkości obrotowej. Sterownik porównuje, jak szybko kręcą się poszczególne koła, i wychwytuje moment, w którym jedno z nich gwałtownie zwalnia względem reszty - to zapowiedź zablokowania. Wtedy modulator hydrauliczny na ułamek sekundy obniża ciśnienie w przewodzie tego koła, pozwala mu ponownie się rozpędzić i znów dokłada ciśnienie.

Cykl powtarza się kilkanaście razy na sekundę, dlatego pod stopą czujesz charakterystyczne pulsowanie pedału, a spod maski dobiega terkot. To nie jest usterka i nie wolno wtedy puszczać hamulca. Wielu kierowców odruchowo zwalnia nacisk, bo myśli, że coś się psuje, i tym samym wyłącza sobie największą zaletę układu w najgorszym możliwym momencie.

Dlaczego zablokowane koło nie daje się skręcić

Koło toczące się przenosi jednocześnie siły wzdłużne i poprzeczne - hamuje i prowadzi. Koło zablokowane przestaje się toczyć i zaczyna się ślizgać, a ślizgająca się opona traci zdolność przenoszenia sił bocznych niemal całkowicie. Możesz wtedy kręcić kierownicą do oporu, a samochód i tak pojedzie prosto w kierunku, w którym miał pęd.

To wyjaśnia, dlaczego ABS jaką funkcję spełnia najlepiej opisuje słowo sterowność. Układ nie tworzy dodatkowej przyczepności - fizyka pozostaje ta sama. On tylko pilnuje, żeby koło nigdy nie przekroczyło granicy poślizgu, i dzięki temu zostawia Ci margines na wykonanie manewru omijania. W praktyce to różnica między uderzeniem w przeszkodę a ominięciem jej o metr.

Właściwa technika hamowania w aucie z ABS

Zasada jest prosta i brzmi: hamuj mocno i jednocześnie kieruj. W sytuacji awaryjnej naciskasz pedał hamulca zdecydowanie, do końca, i trzymasz go wciśniętego, a układ sam zadba o dawkowanie siły na poszczególne koła. Równocześnie patrzysz tam, gdzie chcesz pojechać, i prowadzisz auto w tę stronę.

Zapomnij o pulsacyjnym hamowaniu nogą, którego uczono kierowców w czasach aut bez ABS. W nowoczesnym samochodzie samodzielne pompowanie pedałem tylko przeszkadza sterownikowi i wydłuża drogę zatrzymania. Pamiętaj też, że ABS współpracuje z innymi układami: rozdziałem siły hamowania na oś tylną, wspomaganiem hamowania awaryjnego oraz stabilizacją toru jazdy. Kontrolka ABS świecąca podczas jazdy oznacza, że układ jest wyłączony - hamulce nadal działają, ale koła znów mogą się blokować, więc do warsztatu jedź spokojnie i z większym odstępem.

Pułapki i mity

Najpopularniejszy mit mówi, że ABS zawsze skraca drogę hamowania. Na suchym i mokrym asfalcie zwykle rzeczywiście ją skraca, ale na luźnych nawierzchniach bywa odwrotnie, dlatego w pytaniu egzaminacyjnym zwrot "w każdych warunkach" jest sygnałem ostrzegawczym.

• "ABS to system przeciwpoślizgowy" - za trakcję przy ruszaniu odpowiada ASR, a za stabilizację w zakręcie ESP.
• "Terkot i drgania pedału to awaria" - to normalna praca modulatora, trzymaj nogę wciśniętą.
• "Z ABS mogę jechać bliżej poprzedzającego auta" - odstęp wynika z prędkości i przyczepności, a nie z elektroniki.
• "ABS działa tak samo na łysych oponach" - układ nie wytworzy przyczepności, której opona nie ma.
• "Skoro mam ABS, nie muszę hamować mocno" - przeciwnie, dopiero pełny nacisk pozwala mu pracować.

Jak to pytanie wygląda na egzaminie

Na egzaminie znajdziesz je w części specjalistycznej z trzema odpowiedziami do wyboru. Warto nauczyć się rozpoznawać wzorzec: jedna odpowiedź opisuje sterowność podczas hamowania, druga obiecuje krótszą drogę hamowania w każdych warunkach, trzecia opisuje działanie innego układu. Poprawna jest zawsze ta pierwsza.

Pojawiają się też w pytaniach egzaminacyjnych z tej grupy ESP, ASR, poduszki powietrzne i pasy bezpieczeństwa, a mylenie skrótów jest najczęstszym powodem straty punktu. Najlepiej przerobić cały blok o układach bezpieczeństwa za jednym posiedzeniem w testach na prawo jazdy, żeby każdy skrót miał w Twojej głowie jedno, jasne skojarzenie.

Podsumowanie

Układ przeciwblokujący ułatwia zmianę toru jazdy w czasie hamowania i to jest jego podstawowa rola. Zapobiega blokowaniu kół, dzięki czemu opony nie tracą zdolności przenoszenia sił bocznych, a Ty zachowujesz możliwość kierowania nawet przy pełnym hamowaniu. Nie zawsze skraca drogę hamowania i nie ma nic wspólnego z przyczepnością kół napędowych przy ruszaniu. W awaryjnej sytuacji naciśnij pedał do końca, nie zwalniaj mimo pulsowania i omiń przeszkodę.