ABS w motocyklu jest obowiązkowy w każdym nowym motocyklu o pojemności powyżej 125 cm3, a także w takiej 125, która jest mocniejsza niż limity kategorii A1. Wynika to z unijnego rozporządzenia 168/2013: od 1 stycznia 2017 r. nowy motocykl podkategorii L3e-A2 lub L3e-A3 musi mieć układ przeciwblokujący, czyli ABS. Lekki motocykl L3e-A1, odpowiadający kategorii A1 i motocyklowi 125 na prawo jazdy B, może zamiast ABS mieć układ kombinowany CBS. Obowiązek dotyczy motocykli nowych i nie każe doposażać starszych maszyn.
Skąd ten obowiązek
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 168/2013 z 15 stycznia 2013 r. reguluje homologację pojazdów kategorii L, czyli między innymi motorowerów, motocykli i czterokołowców. Stosuje się je od 1 stycznia 2016 r. i obowiązuje bezpośrednio we wszystkich krajach Unii, także w Polsce. W załączniku VIII, poświęconym bezpieczeństwu funkcjonalnemu, jest osobny punkt o obowiązku montowania zaawansowanych układów hamulcowych.
Harmonogram z załącznika IV podaje dla motocykli L3e dwie daty:
- 1 stycznia 2016 r. obowiązek objął nowe typy pojazdów, czyli modele homologowane od tego dnia,
- 1 stycznia 2017 r. objął także typy już istniejące, więc od tej daty dotyczy każdego nowego motocykla, który trafia do sprzedaży i jest rejestrowany.
Zaawansowany układ hamulcowy to w rozumieniu rozporządzenia ABS, CBS albo oba te układy naraz.
ABS i CBS: czym się różnią
ABS, w rozporządzeniu nazwany przeciwblokującym układem hamulcowym, wyczuwa poślizg kół i sam moduluje ciśnienie tak, żeby siły hamowania ograniczały stopień poślizgu. Mocno hamujesz, a układ pilnuje, żeby koło się nie zablokowało.
CBS, czyli kombinowany układ hamulcowy, to w motocyklu L3e roboczy układ hamulcowy, w którym jeden organ sterujący, na przykład dźwignia albo pedał, uruchamia co najmniej dwa hamulce na dwóch różnych kołach. Naciskasz jedną dźwignię i hamuje zarówno przód, jak i tył. Definicja CBS nie mówi nic o wykrywaniu poślizgu: to sposób połączenia hamulców, a nie układ, który sam reaguje na blokowanie koła.
Który motocykl musi mieć ABS
Rozporządzenie dzieli dwukołowe motocykle L3e na trzy podkategorie według osiągów. Od podkategorii zależy, jaki układ hamulcowy jest obowiązkowy:
- L3e-A1, motocykl o niskich osiągach: pojemność do 125 cm3, moc do 11 kW i stosunek mocy do masy do 0,1 kW/kg. Musi mieć ABS albo CBS albo oba układy, do wyboru producenta.
- L3e-A2, motocykl o średnich osiągach: moc do 35 kW, stosunek mocy do masy do 0,2 kW/kg, nie pochodzi z pojazdu o ponad dwukrotnie większej mocy i nie mieści się w L3e-A1. Musi mieć ABS.
- L3e-A3, motocykl o wysokich osiągach: każdy inny motocykl L3e. Musi mieć ABS.
Warunki dla L3e-A1 muszą być spełnione wszystkie naraz. Motocykl powyżej 125 cm3 nigdy nie trafi więc do tej grupy i jako nowy zawsze ma mieć ABS. To samo dotyczy 125, która ma więcej niż 11 kW albo przekracza 0,1 kW/kg: formalnie jest już motocyklem L3e-A2.
Wyjątki od obowiązku
Rozporządzenie zwalnia z obowiązku montowania zaawansowanych układów hamulcowych dwie grupy motocykli dwukołowych: enduro (podkategorie L3e-A1E, L3e-A2E i L3e-A3E) oraz trialowe (L3e-A1T, L3e-A2T i L3e-A3T). Z wymogu wyłączone są też motocykle z wózkiem bocznym, czyli pojazdy kategorii L4e. Kupując nowy motocykl terenowy, nie zakładaj więc, że ABS jest w standardzie, tylko sprawdź to w specyfikacji.
Jak to się ma do kategorii prawa jazdy
Granice podkategorii L3e pokrywają się z limitami kategorii prawa jazdy opisanymi na gov.pl. Kategoria A1 obejmuje motocykl do 125 cm3, do 11 kW i do 0,1 kW/kg. Te same limity ma motocykl, którym w Polsce możesz jeździć z kategorią B posiadaną co najmniej 3 lata. Kategoria A2 to motocykl do 35 kW i do 0,2 kW/kg, który nie powstał przez zmiany w pojeździe o ponad dwukrotnie większej mocy. Kategoria A nie ma limitów mocy.
- Nowa 125 na B lub A1 to zwykle L3e-A1, więc wystarczy jej CBS.
- Nowy motocykl pod limit A2 to L3e-A2 i musi mieć ABS.
- Nowy motocykl bez limitów, na pełną kategorię A, to L3e-A3 i też musi mieć ABS.
Używany motocykl sprzed 2017 roku
Przepis mówi o nowych motocyklach udostępnianych na rynku, rejestrowanych i dopuszczanych do ruchu. Nie nakłada obowiązku montowania ABS w motocyklach zarejestrowanych wcześniej. Używany motocykl, który pierwszy raz zarejestrowano przed 1 stycznia 2017 r., może więc legalnie jeździć bez ABS i bez CBS. Szukając pierwszego motocykla pod A2, sprawdź w danych technicznych konkretnego modelu i rocznika, czy ma ABS. Sama data pierwszej rejestracji tego nie przesądzi, bo część modeli miała ABS dużo wcześniej, niż wymagało prawo.
Co to oznacza dla Ciebie
Kupujesz nowy motocykl powyżej 125 cm3: ABS masz z mocy prawa, chyba że to enduro albo motocykl trialowy. Kupujesz nową 125 na kategorię B lub A1: zapytaj sprzedawcę, czy ma ABS, czy tylko CBS, bo oba rozwiązania są dopuszczalne, a działają inaczej. Kupujesz używany motocykl sprzed 2017 r.: ABS może w nim nie być i jest to zgodne z przepisami. Pamiętaj, że ABS ogranicza poślizg koła, ale nie zastąpi techniki hamowania i bezpiecznego odstępu. Przepisy o motocyklach i ich uprawnieniach przećwiczysz w testach na kategorię A w Jazda.io.